enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

Deze uitdrukking kent vrijwel iedereen. Het betekent dat er ineens van alles gebeurt. Er is paniek, tumult, opschudding of een ruzie. Volgens de website Onze Taal ontstond de uitdrukking vermoedelijk ‘ergens in de negentiende eeuw’. Een iets nauwkeuriger datering is echter mogelijk: ‘De beer is los’ werd al gebruikt in een liedje tijdens de Belgische Opstand in 1830.

Volgens de taalwebsite Onze Taal sloeg ‘beer’ in de uitdrukking ‘de beer is los’ aanvankelijk op een mannetjesvarken. Een uitgebroken mannetjesvarken kan een flinke ravage aanrichten en het duurt even voor je een losgeslagen mannetjesvarken te pakken hebt. Als men dus uitriep ‘De beer is los!’ was er sprake van paniek, chaos, oproer of problemen.

Onze Taal over ‘De beer is los’

Onze Taal voert als bewijs voor deze interpretatie een Nederlands liedje aan met de volgende beginregels: ‘Van Os, Van Os / den beer is los’ – daarbij verwijzend naar de Nederlandse Liederenbank -, dat omstreeks 1850 verscheen. Dezelfde passage ‘De beer is los’ kwam ook voor in de rijm- en liedbundel Nederlandsche baker- en kinderrijmen (1871), geredigeerd door Johannes van Vloten, in het volgende couplet:

Moeder, moeder! De beer is los;
Hoor dat dier eens brullen!
Snijd hem neus en ooren af,
Dan hebben wij wat te smullen.

Dat de ‘beer’ in dit versje een varken is, blijkt, aldus Onze Taal…

…uit de derde regel, waarin sprake is van neus en oren. Van varkensneuzen en -oren werden namelijk (en worden nog steeds wel) gerechten gemaakt. Het is niet heel gebruikelijk om van varkens te zeggen dat ze ‘brullen’, maar ze kúnnen een geluid maken dat er dicht bij in de buurt komt.

Geheel overtuigend lijkt deze redenering in eerste instantie niet. Varkens knorren of gillen immers, ze brullen niet. Toch is het aannemelijk dat ‘de beer’ op een mannetjesvarken slaat, omdat hem de neus en oren afgesneden moeten worden. Deze varkensdelen waren (en zijn) namelijk een populair voedsel.

Ouder lied met ‘De beer is los!’

Er is, dat meldt Onze Taal overigens niet, nog een ouder lied waarin de zinsnede ‘De beer is los!’ voorkomt: in het lied De vrijwillige jagers van Van Dam uit 1830. De uitdrukking is dus sowieso al wat ouder dan Onze Taal – die met een bewijs uit 1850 komt – suggereert. Het lied gaat over het door Tweede-Kamerlid en majoor E.W. van Dam van Isselt (1796-1860) op eigen initiatief opgerichte Corps Vrijwillige Jagers. Dit korps richtte hij in 1830 op en bestond vooral uit bewoners uit de omgeving van zijn eigen woonplaats Geldermalsen. In totaal had het vrijwilligerskorps zes officieren en 250 manschappen. Tijdens de Slag bij Leuven op 12 augustus 1831 maakten de Jagers van Van Dam deel uit van de voorhoede van het 1ste Nederlandse Legerkorps.

Wellicht slaat het ‘de beer is los’ in het lied De vrijwillige jagers van Van Dam overdrachtelijk op de Belgen als losgebroken mannetjesvarkens. In elk geval wordt uit het lied duidelijk dat de passage ‘De beer is los’ sowieso in de betekenis van tumult/chaos werd gebruikt:

“Op, jagers, op! – In’t veld, in’t veld!
Hurrah!
Te wapen als’t uw vrijheid geldt!
Hurrah!
De muiter heeft zijn vaan geplant!
Te wapen! op voor’t Vaderland!
Hurrah, hurrah hurrah!

De beer is los! – te wapen dan!
Hurrah!
Elk toone wat zijn kloekheid kan!
Hij is de regte Jager niet,
Die slechts in’t veld op hazen schiet;
Hurrah, hurrah, hurrah!

Ik kan uren
stilzitten en
niets doen.
Af en toe de
boodschappen
de was, het eten.
Meer niet.
Kijken naar het sop
zacht blazen
langzaam je
handen bewegen
in het warme water
de kopjes aaien.
Verder niets.
Heleen Hildering (1943)

Moeder wij staan hier voor uw bed
Met een versje en een beschuit
Thee, dat hebben we ook gezet
En daarom zingen wij luid

[refrijn]

't Is moederdag, 't is moederdag De thee die is wat slap
Maar leve moeder d'r moederdag En leve 't moederschap

Straks vind u kruimels in uw bed, dan denkt u vast wel aan ons
Broertje heeft zo'n gat in z'n kop, dat was daar straks die bons
Moe, het beschuitje viel op de grond, zit nu vol stof en vol haar
't Kwam terecht op de boterkant want die is dubbel zo zwaar

[refrijn]

Moeder, u krijgt nu ons cadeau, daarvoor hebben wij lang gespaard
't Heeft wel twintig piek gekost maar 't is haast niks meer waard
Broertje schroefde 't dopje d'r af, dat joch heeft altijd wel wat
Toen liep de dure parfum d'r uit, er zit nou zo'n vlek in de mat

[refrijn]

Moeder, twee helften van een plaat, want hij brak, 't was een plaat van James Last
Trouwens, Dirk-jan had, voor 'ie 'm brak, uw naam d'r al ingekrast
Moeder, wij houden zo veel van u, u huilt nu zelfs van geluk
Wij kinderen zijn een zaligheid al maken we nog zoveel stuk

[refrijn]

Hans Dorrestijn (1940)

Ik heb jou heel de avond nagelopen
Maar jij deed net alsof je mij niet ken
En als je omkeek ben ik weggekropen
Omdat ik weet dat ik zo lelijk ben
Voor je mij zei dat je me graag mocht lij'en
Had ik nog maling aan mijn scheve nek
Ik dacht dat toch geen mens met mij wou vrijen
Want mooie meissies zijn 't meest in trek
Voor jou had ik mijn bloesie aangetrokken
Droeg ik m'n hoedje van de modeplaat
Maar voor een winkelruit ben ik geschrokken
Toen 'k zag hoe lelijk mij die rommel staat
Al rook ik niet zo lekker als een dame
Je hebt me helemaal niet aangeraakt
Je zat je voor mijn lelijkheid te schamen
Je hebt me dronken in een kroeg gemaakt
En toen ik niks kon zien en niks kon horen
Ben jij 'm stiekem met m'n geld gesmeerd
En met de gouwe bellen uit mijn oren
Moest ik betalen wat je had verteerd
Al droeg ik grove keukenmeidenkleren
Al was je vies van zo'n mismaakte meid
Mijn arme centjes wou je wil verteren
Mijn hele spaarbankboekje ben ik kwijt
Ik ben te lelijk om me te verkopen
Ik ben te dom om zo gemeen te doen
Daarom ben ik 't water in gelopen
Adieu, vaarwel, ik eindig met een zoen
Koos Speenhoff (1869-1945)

Ook ik blijf deze dag maar veilig thuis,
Want er bestaan modernere manieren
Om vrolijk Koninginnedag te vieren:
Ik surf naar www punt koningshuis

En met mijn vlag, mijn hoedje en mijn toeter
Zit ik te juichen achter mijn computer.

Driek van Wissen (1943-2010)

Ja, ik speel mee voor € 25.000 per lot!

Reclame Nationale Postcode Loterij

______________________________________________________________________________________

Goed kussen voorkomt klachten
Fysiotherapeuten en orthopeden roepen het al langer. Een recente test van het tijdschrift gezondNU bevestigt het nog eens; een goed slaaphouding kan nek- , rug- of hoofdpijn voorkomen.

Kassa
____________________________________________________________

GLAZENWASSER

Voor al uw rammen of dakgoden.

Reclamebriefje

______________________________________________________________________________________

Schapen tegen seks op het strand
Volgens Willem den Brok van recreatiebedrijf De Wielewaal neemt de overlast van naaktgangers die seks hebben op het strand toe (…) De schapen lopen daarom vijf of zes keer per week langs de rand van het strand om zo de sekstoeristen te storen.

Dagblad van het Noorden

 

Dagelijks worden er zegswijzen en uitdrukkingen gebruikt waarvan de oorspronkelijke betekenis onbekend is. Wie denkt er bij “iemand in de luren leggen” nog aan de doeken, waarin kinderen met Engelse ziekte werden gewikkeld om het kromtrekken van armen en benen tegen te gaan?

Dat gaat hem boven de pet

Betekenis: Hij begrijpt er niets van.

Verklaring: Vermoedelijk wordt de pet op iemands hoofd hier vereenzelvigd met de hersens in iemands hoofd omdat ze zo in elkaars onmiddellijke nabijheid vertoeven. In elk geval gaat het boven het bevattingsbegrip van de hersens.

De pet werd vroeger veel als hoofddeksel gedragen. Tot circa 1920 zag men veel hoge zijden petten. De meeste petten tussen 1910-1940 waren laag en werden platte petten genoemd, vaak met een glimmende klep. Men had de pet praktisch altijd op met bruiloften en tijdens het eten. Alleen bij het gebed voor en na het eten en als de pastoor op bezoek kwam, zette men hem uit eerbied af. Misschien had men bij de fotograaf een soortgelijke eerbied, want er zijn niet zoveel foto’s waar mensen met een pet op staan. Na 1900 kwam de wollen pet met oorkleppen in de mode.