enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

Wie jongstleden Zondagmorgen (Oudejaarsdag) den Grindweg van het naburige Terband passeerde, kon en moest getuige zijn van een zeer onverkwikkelijk schouwspel. Bij een aldaar, door Israëlieten bewoond huis, werden op niet meer dan vijf à zes treden afstand van den publieken weg eenige schapen onder den blooten hemel geslacht. Wij kunnen van den Israeliëten voorzeker niet vergen, dat zij op Zondag geene bezigheden zullen verrigten, maar kunnen wel van hen eischen, dat zij aan andersdenkenden geen onnoodige ergernis behoeven te geven. Is het slagten van vee op zich zelf reeds een zaak, die onder beter toezicht behoorde te geschieden dan hier dikwijls plaats heeft; dubbel onaangenaam wordt men getroffen, wanneer zooals hier er een blijkbaar streven in kan worden gezien om aanstoot te geven.

Op den bewuste Zondagmorgen toch was er dienst in de Hervormde Kerk te Terband en daar tevens vele Katholieken en Afgescheidenen van Terband Zondagsmorgens hunne Bedehuizen te Heerenveen bezoeken, was bedoelde weg een wezenlijk kruispunt voor kerkgangers, buiten de wandelaars die om van een heerlijken wintermorgen te genieten, daartoe de schoongelegen Terbandsterweg hadden genomen. Het is steller dezes volstrekt niet te doen om langs dezen weg het Gemeentebestuur van Engwirden uit te noodigen, de nog niet vervallen Zondagswet toe te passen, maar hij hoopt dat de betrokken personen zelf het verkeerde hunner handelwijze zullen inzien. Mogt dit echter niet baten, dan zal hij genoodzaakt zijn, om in het begin der maanden, waarin de Israëlieten langs de huizen hunner Christelijke medeburgers, eene Collecte houden tot instandhouding hunner Eredienst, deze feiten nogmaals in herinnering te brengen.

Uw dw.

Bron: Nieuw Advertentieblad 13-01-1883

 

De Pluskrant is een initiatief van het Platform Ouderen Smallingerland. In 1987 gestart als een redactioneel zelfstandige bijlage in de regionale pers, achtereenvolgens: Drachten Optimaal, Bijtijds, Drachtster Courant. Sinds 2007 in Breeduit, onder censuur van de afdeling voorlichting gemeente Smallingerland. Uitgeverij Hoekstra Emmeloord, onderdeel van de NDC, waarvan de Drachtster Courant ook deel uitmaakt, is formeel als uitgever verantwoordelijk voor de Breeduit.

Echter de afdeling communicatie/voorlichting gemeente Smallingerland heeft bindende afspraken gemaakt met Uitgeverij Hoekstra, waardoor zij een veto kunnen uitspreken over kritische artikelen in de Pluspagina. Over journalistieke vrijheid gesproken.

De Pluskrant is een uitgave op internet http://www.pluskrant.nl van Stichting De Pluskrant. Zonder commercieel oogmerk. Stichting De Pluskrant besteedt de uiterste zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit van alle gepubliceerde data. Onjuistheden kunnen echter voorkomen. Wij zijn niet aansprakelijk voor schade als gevolg van onjuistheden, problemen veroorzaakt door, of inherent aan het verspreiden van de informatie via internet alsmede technische storingen. Indien er foto- of ander materiaal op deze website wordt getoond, waarvan u meent of kunt aantonen de rechthebbende te zijn, dan kunt u dit melden aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

De redactie van De Pluskrant plaatst dagelijks/wekelijks berichten op de website http://www.pluskrant.nl. Iedere week een column in de Breeduit. Eén keer per maand een pagina in de Breeduit. Heeft u een bericht, al dan voorzien van een foto of ander ondersteunend materiaal, dat u wilt aanbieden, neem dan contact op met Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vragen en opmerkingen over de werking en functionaliteiten van deze website kunt u per e-mail opsturen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Inmiddels, (begin mei 2012) heeft de NDC zich teruggetrokken uit de Breeduit. De gemeente Smallingerland (lees afdeling communicatie) biedt de senioren geen ruimte meer in het weekblad Breeduit. Na 25 jaar zorgt het overheidsorgaan dat staat voor een stimulerend ouderenbeleid, met één haal een streep door de rekening.

Onze achtenswaardige politieke partijen zoals CDA, PvdA, SP en GPV, met zoveel ouderenbeleid in hun portefeuille, vinden dit kennelijk de gewoonste zaak.

Arme bewoners Friese heide

Gat in leemwal overdekt met stro en rijs woonplaats der armen, onthult rapport 1823. Acht Drachtster inwoners, behorende tot de deftige stand, trekken er op uit om de omstandigheden te bestuderen waaronder vele bedeelden in eigen woonplaats leven. De groep bestaat uit de heren  J.B. Bolleman, timmerman en houtkoper, L. Bosma, huisman, L. Dijkstra Rzn, beroep onbekend, D.H. van der Meer, heelmeester, J.E. van der Meulen, ondernemer, P.K. Pel, gemeenteontvanger, W.G. Veenstra, touwslager en M.F. Wieland, veenbaas. Het is nu moeilijk voor te stellen, maar volgens hen, zo schrijven  zij in een uitvoerig rapport, zijn zij van de leefomstandigheden der bedeelden niet op de hoogte. Nu dienen we ons wel te realiseren dat het Drachten van twee eeuwen geleden, wat oppervlakte betreft, veel groter is dan nu. Drachtster Compagnie en Houtigehage behoorden ook tot het Drachtster grondgebied. En juist op deze uithoeken van Drachten richt zich hun onderzoek, daartoe genoodzaakt door de burgerij die klagen dat zij de ondraaglijke lasten,  om het sterk groeiend aantal bedeelden te onderhouden, nauwelijks kunnen opbrengen. Nu de verveningen, begin negentiende eeuw, zijn afgelopen, de handel, landbouw en nijverheid  een kwijnend bestaan leiden, weten zij slechts met de grootste moeite de eindjes aan elkaar te knopen. In een officieel rapport uit 1823 staat: “Het getal der bedeelden is zo groot geworden dat de burgerij eerlang nog door deze ‘verschrikkelijke stroom medegesleept en verzwolgen’ dreigt te worden. Daarom krijgen deze achtenswaardige heren van hun autoriteiten de opdracht: zorg voor een reorganisatie van de burgerlijke armenzorg en zorg voor middelen om de kosten van de armenzorg tot dragelijke proporties terug te brengen. Daartoe moet allereerst de bron van de armoe en ellende worden opgezocht, aldus de heren. In hun rapportage aan de grietman lezen we het volgende: “Ofschoon wij ons het ondoelmatige van zulk eene leefwijze wel konden voorstellen, besloten wij nogtans, ter nader onderzoek, de noordoosthoek van Noorderdragten waar vele van die schamele verblijven aanwezig zijn, rond te gaan, gelijk wij dan ook uitgezondert twee onzer medeleden, hebben gedaan.”

Het rapport vervolgt: “Langs de Noorderdwarsvaart gingen wij de Volgeralaan oostwaarts op tot aan de Van Veen ontbloote nog woest liggende gronden, alwaar zich een grote menigte van Hutten door behoeftigen bewoond, zich aan ons oog opdeden, welke  allen het kenmerk droegen van neiging ter kolonisatie, echter zonder orde ingerigt, terwijl de bewoners te arm zijn hun doel te bereiken, ja zelfs om zich het nodige onderhoud te verschaffen.”

Het zal, zo rapporteren de heren, mogelijk moeten zijn, die gronden op billijke voorwaarden  over te nemen  en er een kolonie te stichten. Het is de tijd van de Kolonies van Weldadigheid, die in Noord-Oost Nederland aan zoveel paupers een bestaan lijken te verschaffen. Dat moet in Noord-Oost Drachten toch ook lukken. “Maar ach… als we van hogerhand geen steun krijgen, zal het hier niets worden”, laten de heren in hun rapport doorschemeren. De heren ontdekken tijdens hun tocht toestanden waarvan ze zich in hun gerieflijke  herenhuizen geen voorstelling hebben kunnen maken. Met name richting de ‘houtige hage’*, de latere dorpsnaam, blijken bovendien al die hutten, krotten en holen tot het territorium van het dorp Drachten te behoren. Dit heeft tot gevolg dat de burgerij van Drachten, ook deze ‘eigen’ armen heeft te onderhouden. Kijk en dat hebben de heren zich niet gerealiseerd. Daarom geven zij in hun rapport er de volgende draai aan: “Mensen hebben uit lage hebzucht, aan armen uit andere dorpen op ons grondgebied land verkocht of verpacht, om zo deze armen uit hun grietenij te weren. Dat betekent dus dat deze grietenijen hun armen naar dit niemandsland proberen af te schuiven, waardoor Drachten ze mag onderhouden.” En daarmee denken de heren een aanwijsbare oorzaak  te hebben gevonden van de ondraaglijke last die op de schouders van de Drachtster burger wordt gelegd. Dit op vele plaatsen toegepaste afschuifsysteem is grotendeels verantwoordelijk voor de vermeerdering der armoede in ons dorp. (hage , betekent uitgeveend, begroeid stuk grond.)

Een greep uit de geschiedenis van hotel de Phoenix. Er was eens….”. Deze zin waarmee vaak een sprookje begint, vormt de opmaat van dit korte verhaal over het wel en wee van het voormalige, bekende hotel de Phoenix in Drachten. Alleen gaat het in dit geval niet om een sprookje maar over een gebouw dat behalve als hotel/restaurant/café van grote betekenis is geweest voor het publieke- en sociaal-culturele leven van Drachten.

Zonder twijfel was het hotel/restaurant/café, de basis van Phoenix’s bestaansrecht. Advertenties waarin veilingen van onroerend goed werden aangekondigd, bieden een goed venster op de plaats die de Phoenix innam in de toenmalige samenleving. Bovendien bood het hotel onderdak aan verenigingen op veler terrein. Ook hier geven de aankondigingen in dagbladen van allerlei evenementen een specifieke kijk op het reilen en zeilen van de Drachtster samenleving. Tot de komst van de Lawei bood de Phoenix bijvoorbeeld een uniek podium aan toneeluitvoeringen

Geschiedenis van de Phoenix in vogelvlucht
Omstreeks 1815 wordt de Phoenix als herberg genoemd. Het is niet onwaarschijnlijk, dat het pand rond 1800 is gebouwd. Maar hoe oud het precies is valt niet met zekerheid te zeggen, evenmin valt de herkomst van de naam af te leiden. Of de naam zo maar gekozen is of enig verband houdt met het verleden weten we niet. In zijn boekje ‘Lezing over Drachten’ waarin een rijke schat aan herinneringen is verzameld wijdt de heer Zoveele (1843-1933) slechts een enkele opmerking aan het hotel. De oudste advertentie in de Leeuwarder Courant 19 september 1828, staat de volgende tekst: “De leden van het negende district der Vriesche afdeling van het Nederlandsch-Bijbelgenootschap worden uitgenodigd tot bijwooning der jaarlijksche vergadering te Dragten in het logement de Feniks bij M.Gaastra op Dinsdag 23 September 1828, des voormiddags ten 11 uren”. In het boekje “DRACHTEN van toen naar nu, 350 jaar leven, wonen en werken”, vinden we het volgende: “In oude stukken staat De Phoenix aanvankelijk omschreven als “een capitale boerenhuizinge met schuur, hovinge en plantagie.

Toen timmerman Jan Binnes Bolleman in 1840 eigenaar werd, kwam hij met het Nutsdepartement overeen, dat hij achter de herberg een lokaal tot ‘Nut van het algemeen’ zou bouwen. Die zaal is voor het uitgaansleven in Drachten geweest wat nu de Lawei is”.
22 februari 1964 valt het doek voor de Phoenix. het hotel wordt opgeheven, het gebouw waarin het hotel was ondergebracht blijft bestaan .

Bij raadsbesluit van 23 december 1968 wordt het voormalige hotel met nog enkele andere opstallen en terreinen met een oppervlak van 2781 vierkante meter aangekocht door Vroom en Dreesmann NV. Later veranderen de plannen van het Grootwinkelbedrijf. Meer duidelijkheid daarover verschaft de Leeuwarder Courant van 13 mei 1968 onder de kop “V&D in Drachten op Raadhuisplein”. “Vroom en Dreesmann NV wil in het nieuwe winkelcentrum ‘Raadhuisplein’ een warenhuis bouwen. Het college van Burgemeester en Wethouders stelt voor De Phoenix tezamen met enkele andere door V&D aangekochte panden over te nemen en daarvoor in de plaats V&D de oppervlakte van de in het Raadhuisplein te geven.”

In december 1968 volgt een volgende aflevering in het ‘accommodatiefeuilleton’ van de Phoenix. De Leeuwarder Courant van 6 december 1968 bericht daarover onder het hoofd ”Phoenix in Drachten wordt meubelzaak” het volgende: “Van bevoegde zijde vernamen wij, dat burgemeester en wethouders van Smallingerland binnenkort de raad zullen voorstellen het voormalige hotel-restaurant ‘de Phoenix ‘in de Noorderbuurt te Drachten te verkopen aan Baarsma’s Interieur, Zwaagwesteinde. Het hotel stond sinds 1964 leeg”. De Phoenix is in 1967 overgenomen door de gemeente. Na Baarsma is het pand als winkel nog in gebruik geweest bij Bentex.

De Drachtster Courant van 19 september 2007 schrijft onder de kop ”Phoenix in de as’’: “Of er ooit nog een hotel de Phoenix in het Drachtster centrum komt valt te betwijfelen, Poolse bouwvakkers zijn momenteel bezig met de sloop van het gebouw in de Noorderbuurt. Alleen de voorgevel blijft staan, helemaal vastgeklemd tegen een ijzeren skelet. Daarachter moet de komende maanden een compleet nieuw gebouw verrijzen, dat vanaf begin volgend jaar (2008) onderdak biedt aan de vestiging van modeketen Hemmes & Mauritz. Van het ooit zo roemruchte pand is alles verdwenen.” De voorgevel van het voormalige hotel-restaurant tooit nu een zaak waar wellicht veel Drachtsters van nu blij mee zullen zijn, namelijk de komst van H&M.

Jan van der Vlugt