enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

Een boete van de burgemeester voor Jacob Blockzijll, omdat hij in een café in een gefrustreerde bui uitriep te schijten op de Kamper rechtspraak. Nee niet, Bort Koelewijn, maar één van zijn 16e-eeuwse voorgangers, heeft zich uitgesproken over het ‘onbehoorlijke gedrag’ van bootsgezel, Blockzijll. Het voorval vond plaats in het Kampen van 1515 is een van de vele verslagen uit het boek ‘berichten uit laatmiddeleeuws Kampen’ van Kampenaar Kees Schilder.

Schilder is een kenner van de geschriften uit de middeleeuwen. Waar de gemiddelde Kampenaar na veel getuur, spaarzaam, woorden ontcijfert, weet Schilder de tekst met gemak in hedendaags Nederlands te vertalen. Gewapend met een huis vol naslagmateriaal en een leven vol ervaring ontsluit Schilder voor geschiedkundigen een schat aan informatie uit het roemruchte Kamper verleden. Zijn vertalingen worden dan ook volop gebruikt door historici.

Het laatste jaar heeft Schilder zich vastgebeten in het Rechterlijk Archief van Kampen uit 1475 - 1604. 450 pagina’s doorlopende tekst waarin de toenmalige secretaris verslag deed van de gerechtelijke zaken die in die tijd voor de raad kwamen.

Deze raad bestond uit twee burgemeesters die rouleerden uit een poule van 24 personen die zich burgemeester mochten noemen. De rechtszaken die zich voor deze raad aandienden zijn divers. Van ontrouw, tot het nemen van bouwbesluiten. Van iedere zaak werd in die tijd slechts de kern opgeschreven in een vijftal regels. Het boek biedt zo een vlot inkijkje in het dagelijks leven van onze middeleeuwse voorgangers.

Flirten verboden

Wat de moderne mens vooral zal treffen, is de bemoeienis van de raad met het privé-leven van haar inwoners. Schelden op straat? Flirten met getrouwde vrouwen of mannen? Een simpel gerucht kon al leiden tot een strenge reprimande. Peter Seemsmakers zoon krijgt in 1475 te horen dat hij het gezelschap van Franse Else moet mijden. Worden ze weer samen gezien dan wordt hij op de kaak gezet.

Ook ene Mette, een getrouwde vrouw, wordt in 1477 streng op haar onzedig gedrag aangesproken. Zij moet volgens de uitspraak voortaan: ‘met haar wettige man eten, drinken, naar bed gaan en opstaan en verder eerlijk en rustig met hem leven en hem behandelen zoals een goede vrouw dat behoort te doen.’ Zij krijgt verder te horen dat zij met haar zuster en stiefmoeder ter kerken moet gaan ‘en alleen in gezelschap komen van goede lieden’. Ook mag zij ’s nachts de deur niet uit. Houdt zij zich hier niet aan dan dreigt de raad ‘over haar te oordelen.’

Diezelfde dag staat de flirt van bovengenoemde Mette voor de raad; Jacob Wolff. Hij wordt gewaarschuwd zijn omgang met Mette te staken. Hij mag niet meer met haar eten, drinken of praten. Blijkbaar is Jacob een vrouwenversierder, want hem wordt ook gezegd dat hij geen omgang meer mag hebben met andere gehuwde vrouwen in Kampen of daarbuiten.

Verbanning

Bij Jacob bleef het bij een waarschuwing. Veel vrouwen werden echter voor hetzelfde ‘vergrijp’ een stuk zwaarder gestraft. Zo onderging Alijt Rotarts het lot van vele vrouwen die in die tijd op een buitenechtelijke relatie werden betrapt. Ze werd binnen enkele dagen buiten de stad gezet. Dat zij al enige tijd van haar man gescheiden leefde, veranderde niets aan de situatie. Verbanning was een zeer ingrijpende straf, die voor de stad goedkoper was dan gevangenschap. Alles wat je niet mee kon nemen, moest je achterlaten. Je was je kostwinning kwijt en moest het zelf maar uitzoeken. Zelfs vrouwen met kinderen werden niet gespaard.

Wat valt verder te lezen in de fascinerende vertaling van de rechtszaken uit die tijd? Opvallend veel huiselijk geweld, waarover dan door buren geklaagd wordt, veel ontrouw, maar ook zaken zoals we die nu op de buis bij de rijdende rechter tegenkomen. Burenruzies over de hoogte van een te bouwen huis, geschillen over leningen, onenigheid met een schilder over een van z’n werken.

Ieder verslag, hoe kort ook, zegt iets over het leven in de middeleeuwen. En dat verschilt niet eens zoveel van het onze. Roddels, verhoudingen, ruzies, de strijd om het dagelijkse bestaan. Ze leken op ons. Dat is ook wat vertaler Kees Schilder zo aanspreekt in het werk. “Ik ben geïnteresseerd in mensen”, vertelt hij enthousiast. Urenlang kan hij praten over de beslommeringen van de inwoners van het oude Kampen. Over de gedragingen en de eigenaardigheden. “Ik vind het leuk om te zien wat mensen deden en dachten in vroeger tijden. Dat wil ik inzichtelijk maken voor de hedendaagse mens, zodat zij zich kunnen spiegelen aan hun voorgangers.”

De vertaling van Kees Schilder ‘Berichten uit laatmiddeleeuws Kampen’ is te krijgen door een mail te sturen naar de schrijver zelf. Dat kan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

 Bron: Taalpost