enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz


99e kb 1 Jan v Druten bok afg Gvr5921

Bok van Drachten (1972), brons, Pier Panderplantsoen, foto Gerhild van Rooij

Geitefok
De Bok van Smallingerland van Jan van Druten, die vorige keer is belicht, stond op 31 december 2009 in quarantaine. Een ludieke actie rond kunst waardoor voorbijgangers en pers stilstonden bij het leed van boeren en dieren. Oudejaarsvereniging Geitefok uit Oldeberkoop had rond vijf bokken en geiten in Oldeberkoop, Bontebok, Siddeburen, Dost en Drachten houten hekken geplaatst met een bordje: ‘BSF, MKZ en de varkenspest, en nu gedonder in het geitenhok, de boer is altijd de bok’. Een heel andere tekstbord dan het volgende.


99e kb 2 kalf PietPosch kleimodel Jan v Druten familiearchief Posch72

Stedelijk
Jan was lid van Kunstenaarsvereniging Stuwing die onder meer in 1960 werken in het Stedelijk presenteerde. In ‘De Nieuwe vleugel van het Stedelijk Museum te Amsterdam & de Amsterdamse kunstenaarsvereniging Lucas, herinneringen van schilder Paul Werner’ stelt Werner dat Stuwing vooral arrivés als lid had.

Bij tentoonstellingen van diverse Amsterdamse vakverenigingen in het Stedelijk hing een tekstbord met: ‘Deze tentoonstelling is niet georganiseerd onder verantwoordelijkheid van de directie.’ De oudste christelijke kunstenaarsvereniging, in 1920 opgericht als Algemene Katholieke Kunstenaarsvereniging, waarvan Jan ook lid was, werkte landelijk.

 

De AKVV kreeg in 1961 een federatieve status, het kunstenaarsverbond koos in de jaren tachtig voor oecumene als Algemeen Kristelijk Kunstenaars Verbond.

 

Gevelobject (circa 1967), keramiek, buitenmuur Koelmanlaan St. Petrus Canisius College, Vondelstraat Alkmaar, foto Creative Commons

 

 

99e kb 3 at. Zdijk 55 15 Schellinkhout

Voormalige atelierwoning (anno 1955), Zuiderdijk 55 Schellingwoude, foto Creative Commons

 

Ateliers
In 1963, voordat beeldhouwen zijn belangrijkste expressiegebied werd, kochten Jan en zijn vrouw Fiep een onbewoonbaar verklaarde woning in de gemeente Schellingwoude.* Zij lieten het pand aan de rand van het IJsselmeer tot woonhuis en atelier verbouwen. De kunstenaar werkte volgens de RKD van 1957 tot zijn overlijden op 18 juli 1993 ook in Amsterdam. Aan het eind van zijn leven verdwenen beelden in ruil voor drank. De door zijn familie geredde beelden werden later in bruikleen gegeven aan de gemeente Venhuizen.

 

99e kb 4 rosbeiaard 10zijpendaalstr 1

Ros Beiaard (1979), brons, Zijpendaal/Nijenrodestraat Nijmegen, foto www.nijmegencity.nl

 

Eigenzinnig
Jan van Druten maakte divers werk voor overheidsgebouwen, bedrijven, kerken en particulieren. In Amsterdam staat zijn bronzen Hond bij het Sint Luca Andreas Ziekenhuis en in de Klaas Katerstraat de monumentale Stalen plant met gekleurde vlakken, tegenhanger van de kamerplant in de keramische gevelhoge wandsculptuur in Alkmaar. Maritiem Museum Rotterdam bezit een kleurrijke glas-in-loodraam ‘Vervoer’ en de Nijmeegse School Ros Beiaard een bronzen Beiaard uit 1979. Op het kolossale paard uit de 13e eeuwse ‘Karelroman’ (Renout van Montelbaen), dat Karel de Grote aan zijn neven gaf, rijden die vier heemskinderen meestal tegelijkertijd. Van Druten liet twee jongens en twee meisjes één paard spelen.

 


99e kb 5 jong.bontekoe JvDruten 1963 hoorn erikbaas wikic

De scheepsjongens van Bontekoe (19680, brons, (uitkijkend over de haven), 't Hoofd Hoorn, foto Creative Commons

 

99e kb 7 voorstelling in beton Hoornjvdruten

Voorstelling in beton (in 1966 geplaatst, beton, obs De Windvaan ('t Fluitschip). Hoogerbeetsstraat 14 Hoorn, foto Creative Commons

Stierkalfje

West-Friesland
Voor de indrukwekkende ‘Oude Jood met jas en wintermuts’ uit 1970 stond J. Fijlink model. Burgemeester Vlaar onthulde het op 21 juni 1971 in het Verzorgingshuis St. Joseph Wervershoof, Dorpsstraat 77, als ‘Methusalem’. In Hoorn is een halve eeuw geleden ‘Voorstelling in beton’ geplaatst, bovenop het paard van de schillenboer die fruit- en groenteafval ophaalt, ligt een keeshond. En zijn scheepsjongens van Bontekoe naar Johan Fabricius’ boek uit 1924, geïnspireerd op het 1e Journaal van Willem Ysbrants Bontekoe, staan bij de haven en de replica’s van Rolf, Hajo en Padde staan zelfs in Japan.

Blokkers stierkalfje uit de veehouderij van familie Piet Posch (tussen 1962-1970 raadslid van Schellinghout) was een voorbeeld om B&W van Blokker te tonen. Het gemeentewapen, een gerichtsboom met kauwen als dorpssymbolen, bleek te duur in brons. Op voorstel van raadslid Jan Groot kochten ze toen ineens de stier, symbool van kracht en groei voor de fruit- en veeteeltgemeente. Op 21 oktober 1969, ‘West-Friese bouwdag voor de Streek’, onthulde B.W.B.J. Lemmens, burgemeester van Westwoud en van Blokker, het monument.**

 

 

99e kb 6 Kalf Blokker boekert wikicc

Kalfje (1964/1969/2011), brons, Boekert in oosterblokker/Westerblokker

Terug
Augustus 2008 werd het beeld gestolen. Na tweeëneenhalf jaar is het in de middenberm van Oostergouw in Zwaag teruggevonden. Op 30 januari 2011, ‘Blokkerdag’, onthulden kinderen en wethouder Luzette Wagenaar hun kalfje opnieuw. Gedoopt met een Blokkers bittertje prijkt het stierkalfje uit 1964 als vanouds op de Boekert tussen Westerblokker in Hoorn en Oosterblokker in Drechterland. ¬¬¬¬¬
West-Friesland, Amsterdam, Aldtsjerk, 2016, ©Gerhild van Rooij
Noten
*1970-2006 gemeente Venhuizen, daarna Drechterland
**Beide gemeentes zijn in 1979 opgeheven

Bronnen, overig
www.geitonline.nl/page6/
http://www.artindex.nl/noordholland
www.cultuurhistorischerouteblokker.nl
http://www.gerardweel.nl/thvw/beeldje.php
http://www.geschiedenisschellinkhout.nl/1991_1995/1992/1992.html
http://www.westfriesgenootschap.nl/archivering/kroniek/1969/kroniek_1969_10.php
http://www.pluskrant.nl/rubrieken/cultuur/781-gerhilds-97ste-kunstrubriek-wording-van-tseard-visser

SYBDe vijf kandidaten voor de Sybren Hellinga Kunstprijs 2016 zijn bekend! De jury, bestaande uit Bianca Stigter, Jaring Dürst Britt en Riet Wijnen, heeft de volgende kunstenaars geselecteerd: Halla Einarsdottir (1991, IS), Milena Naef (1990, DE), Eric Peter (1989, NL), Machteld Rullens (1988, NL) en Sanne Vaassen (1991, NL).

 Deze vijf kunstenaars zullen van 26 september tot en met 7 oktober aan het werk zijn in Kunsthuis SYB. Aansluitend volgt een expositieperiode van 8 tot en met 30 oktober.

De jury heeft de keuze gemaakt uit een lijst van 26 kunstenaars die werden geselecteerd door de programmeringscommissie van Kunsthuis SYB. Criteria die daarbij een rol speelden zijn de kwaliteit van het werk, eigenheid, onderzoek en experiment.


Zaterdag 29 oktober komt de jury bijeen en wijst dan de winnaar aan. Deze wint de Sybren Hellinga Kunstprijs 2016 in de vorm van € 3000. Ook wordt er een publicatie bij de expositie gepresenteerd.


Honderd keer een kunstrubriek. Voorwaar geen kleinigheid. In een betrekkelijk korte tijd heeft ons Pluskrantredactielid Gerhild van Rooij honderd artikelen geschreven over kunststromingen, beeldende kunst en Friese kunstenaars die op een of andere wijze binding hebben met onze regio. Zij laat onze lezers op deskundige en bevlogen wijze hernieuwd kennismaken  met de vele waardevolle kunstvormen in onze omgeving. Gerhild hartelijk dank.  

100e kb 1 top jugendstil korf bzw gvr

Voorstelling
In deze honderdste kunstrubriek kijk ik terug via tableaus in de boogtrommels boven de etalages van Bakkerij Verloop aan de Hoofdstraat 34 in Beetsterzwaag. Daarin zijn twee identieke tableaus met een korenbloem, twee klaprozen en drie korenaren sierlijk vervlochten. Boven de deur tussen de etalages zijn korenaren en klaprozen rond een door bijen omzwermde bijenkorf te zien. De drie tableaus maken dat ik aan mijn bijzondere moeder denk. Haar lievelingsboeket bestond uit korenbloemen, klaprozen, margrieten en korenaren. Ze putte in de oorlogsjaren kracht uit de kleuren en de verscheidenheid die het eigene van elke bloem en kleur goed liet uitkomen. Zo zou de wereld moeten zijn, vond ze.


100e kb 2 klaproos korenbloem korenaar gvr

 

Bakkerij
Ze genoot bij haar bezoek aan Beetsterzwaag van de Jugendstiltableaus op het pand uit begin 18de eeuw en van de lokale traditionele Beetsterbollen* en Sweachster turfkes. In 2014 zijn er achttien informatieborden met QR-code geplaatst bij bijzondere gebouwen in Beetsterzwaag. Je kunt zo lezen dat ene Antje Berends (circa 1770-1832), dochter van Berend Klazes, meester‑molenaar op de Oostermolen te Beetsterzwaag, de helft van de bakkerij bezat. En ook dat zij trouwde met Egbert Rienks uit Drachten, die de familienaam Kuipers aannam. Hun zonen werden molenaar en bakker en in 1823 kocht deze familie de andere helft van de bakkerij. Toen had het gebouw een andere gevel zonder tableaus.

100e kb 3 gewone margriet

 

De Goed
Kornelis van der Vegt neemt in 1891 de bakkerij over van de familie Kuipers en laat de winkel verbouwen. Bij de tweede verbouwing in 1908 is de huidige gevel ontworpen door architect Luitje de Goed. Deze in 1853 in Adorp (Groningen) geboren Luitje trouwt als 24-jarige met Geertje van der Veen. In 1878 is hij polderopzichter van de Groote Veenpolder in Opsterland en Smallingerland. Hij haalt een akte tekenen. Het paar verhuist naar Beetsterzwaag, waar hij meerdere woonhuizen voor de adel ontwerpt, de boerenwoning voor Fockens State, de notariskoepel en de Adelskerk voor Oud Beets. In 1926 is hij op 72-jarige leeftijd overleden en in Beetsterzwaag begraven.

100e kb 4 b zw det korf jugendstiltabl gvr

 

Jugendstil
Rond 1900 was de gevelreclame in opkomst, naast muurschilderingen ook tegeltableaus met bedrijfsnamen of producten. Wegens inwateren was het bovenste gedeelte van de voorgevel vanaf de jaren ’60 bekleed met houten planken. De kleurrijke gevelversieringen waren daardoor gedurende een halve eeuw aan het zicht onttrokken. Sinds de nieuwe eigenaar van Bakkerij Verloop in 2012 de gevel liet restaureren, zijn de drie tableaus in Jugendstil stijl weer te bewonderen. Jugendstil of Art Nouveau is een Europese kunststroming van circa 1890 tot het uitbreken van de eerste Wereldoorlog in de tijd van de Belle époque (letterlijk schoon of mooi tijdperk). Het opvallende lijnenspel daarin was een reactie op het wat betreft vorm vervagende impressionisme waarin de lijnen leken op te lossen.

100e kb 5 jugendstil gvr bkorfpand bzw

 

Jan van Hulst
De tableaus zijn uitgevoerd door Jan van Hulst. Die naam is verbonden aan de zeventiende eeuwse fabriek, nog ouder dan het bakkerijpand. In 1634 werd de Fabriek van Muurtegels opgericht, die tot 1663 aan de Kerkbuurt Harlingen en daarna tot 1933 Buiten de Kerkpoort was gelegen. Pas op 1 november 1849 komt de naam van Hulst in beeld. Jan van Hulst koopt dan de plateel- en gleibakkerij van Melle van der Plaats, waarna het bedrijf tot de sluiting in 1933 zijn naam krijgt. Vanaf 7 juni 1873 krijg de fabriek het predicaat Koninklijk, en heet dan voluit Jan van Hulst Koninklijke Fabriek van Muurtegels. In 1892 krijgt Sybrand de zoon van Jan van Hulst III, de leiding samen met zijn neven Jan van Hulst IV en Hermanus Henricus van Hulst. Het bakkersbedrijf en deze gevel met zijn mooie kleuren en lijnenspel omspannen eeuwen.

Beetsterzwaag, Aldtsjerk, 2016 ©Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl
*Beetsterbollen volgens een oud recept dat via een Canadese nazaat van de bakker uit de 19e eeuw, is teruggevonden.
Foto’s
1, 2, 4, 5 ©Gerhild van Rooij, foto 3 Gewone Margriet, anoniem
Bronnen
BeetsterzwaagNatuurlijk.nl/historie/historische-highlights
http://www.nederlandstegelmuseum.nl/insitu/insitu_zoekterm_list.php
Jan Pluis, Tegels 1900-2000, 2008
Jan Gierveld, Jan Pluis, Fries aardewerk V en VI, 2005
Jettie de Wilde ‘Terug in de Tijd, Luitje de Goed in Beetsterzwaag’, De woudklank 7 oktober 2015

101e kb 1 spiegel hali

 Solar Orbit Station (SOTS) spiegel 1 kaatst in spiegel 2

 Op deze zonnewendedag, allereerst dank voor de verrassende reacties op de honderdste en eerdere kunstrubrieken vanaf januari 2014 op Pluskrant.nl. Zulke ‘fanmail’ inspireert. Eén reactie was de uitnodiging van Alette de Groot om als ‘ambassadeur van kunst in de openbare ruimte’ in De Biotoop de sculptuur ‘Solar Orbit Transit Station’ van Hali te komen toelichten. Aanleiding was de beschouwing op Pluskrant.nl over het door haar geïllustreerde boek ‘Bo en de Boemerdeboem’.

 

101e kb 2 poetsen solar

 Poetsen SOTS spiegel 2

 Hali
Wendy Hali is op 22 april 1956 in Amsterdam als Gerard Ferdinand Hali geboren en groeide vanaf zesjarige leeftijd op in Heemskerk. Hali studeerde omgevingskunst aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en werd daar later stafmedewerker. Omgevingsontwerpers combineren kunst met de omgeving, dit wordt wel monumentale kunst genoemd. Hali ziet zichzelf als een soort architect. Begin jaren negentig volgde Hali een studie theologie om een vinger te krijgen achter de spirituele vragen waar het werkelijk om draait. Niet alleen in het kunstwerk in de Biotoop in Haren maar ook in andere werken maakt natuurlijk of kunstmatig licht deel uit van de beelden, dus misschien is Hali vooral een monumentale lichtkunstenaar.

 


101e kb 3 detail Solar

 SOTS top 'hemelkijker'

 Biotoop
In De Biotoop worden openbare culturele programma’s gebracht: op 22 september rond het beeld van Hali. Dit staat aan de zuidzijde van de Biotoop, een voormalig Biologisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen, dat bij het bakstenen 'oude Zoölogisch Lab' aan Hortus Haren grenst. Het beeld, tussen woonvleugel B en werkvleugel C, lijkt een soort verre- of sterrenkijker en ‘kosmisch’ meetapparaat, passend bij wetenschappelijk onderzoek. Het voornamelijk stalen beeld rust op bakstenen muurtjes, die opvallen tussen de omliggende gebouwen met horizontale banen beton en daartussen ritmische witte, stalen raampartijen. Die ritmiek is terug te vinden in de verdeling van de dubbele ronding om de ‘kijker’, die de illusie van draaien wekt. Zonder die ronding zou het diagonaal omhoog wijzende middendeel agressief kunnen zijn, nu lijkt het beschut.

 


101e kb 4 spiegel in solar hali kopie

 SOTS spiegel aan onderzij

Kunstkeuze
De B-vleugel huisvestte vroeger werkplaatsen en de afdeling Genetica en de C-vleugel Biologie van Planten, een onderdeel van de Belastingdienst en het Rijksinstituut voor Kust en Zee (RIKZ), voorheen Dienst Getijdewateren (DGW). Het RIKZ huurde in 1988 ruimte in de B-vleugel van het Biologisch Centrum. Die werd uitvoerig verbouwd en ontdaan van asbest buizen. Omdat DGW en RIKZ onderdeel van Rijkswaterstaat waren, werd een commissie ingesteld om in opdracht van de Rijksgebouwen Dienst een kunstwerk uit te zoeken. Alle medewerkers mochten stemmen. De keus viel op Hali’s kunstwerk dat een directe relatie had met het gebouw en ook verwees naar de nauwkeurige waarnemingen van de drie instellingen in het Biologisch Centrum.

 


101e kb 5 solar van Hali bij atelier groot

 SOTS Schaduw op B-vleugel

 Specifiek
De vestiging van RIKZ- Haren, toen Waterdienst geheten en inmiddels Water Verkeer en Leefomgeving, is opgeheven. Hali’s ‘Solar Orbit Transit Station’ werd aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) geschonken tot vreugde van onder meer Joop Bakker, die 20 jaar werkte naast het huidige Atelier Alette de Groot (op de foto met schaduw van het kusntwerk). Bakker, medewerker van Rijkswaterstaat (in DGW, RIKZ, WD en WVL) was aanwezig bij de lezing en de daaropvolgende beeldende ‘herfstspiegeling’ van 22 september 2016.

 
101e kb 6 in afwachting solar hali

 Voor de equinox, onder luifel B-vleugel tegenover lift, uitzicht op SOTS

 Equinox
Het zonlicht viel op exact 13.27 uur in de diagonaal geplaatste spiegel in Solar Orbit Transit Station. Dit licht weerkaatste in de diagonaal geplaatste spiegel (2) onder de entreeluifel en viel van daar exact naast de liftkoker in de op de linkerwand aangebrachte glasplaat, waardoor de gegraveerde tekst zichtbaar werd op het tijdstip dat de zon op haar hoogste punt boven de evenaar richting zuidelijk halfrond trok. Dag en nacht zijn even lang tijdens elke herfstequinox, in het Latijn aequinoctium autumnale. Het kunstwerk met als fixatiepunt het snijpunt van de hemel-equator met de meridiaan van Haren is een equinoctiale meridiaanwijzer die twee keer per jaar in de Biotoop aan de Kerklaan in Haren laat zien hoe de wereld ‘kosmisch’ gezien doordraait.
Haren, Aldtsjerk, 2016, ©Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl


Bronnen:
Oral history: Joop Bakker, Wendy Hali
De biotoop, atelier Alette De Groot, foto’s
Website van Frans Maes (werkte in Biologisch Centrum)
http://www.hilversum.nl/kunstlogo/index.htm
RKD

102e kb 1 hali zonnespiegel stl alum. 89 Haarlem RCE

De Zonnespiegel, staal, aluminium, 1989, Waarderweg tussen Oudeweg en Conradweg, aarlem (voorheen in expositie bij Beeckesteijn), foto Rijksdienst Cultureel Erfgoed

In de lezing over Solar Orbit Transit Station (SOTS) belichtte ik meer omgevingskunst van Hali om dit tijdens de Herfstzonnewende in werking tredende werk in breder perspectief te zetten. De SOTS-delen, buiten vrijstaand en binnen aan plafond en muur, vormen één beeld en sluiten aan bij op techniek, lichtbronnen of watergeïnspireerde omgevingskunst, die in beweging lijkt te kunnen komen, maar verleidt tot reizen in de geest, bij SOTS en de Zonnespiegel (Wijk aan Zee) via licht, in zijn rotondekunstwerk Media Transfer System, en hydrosculptuur (fontein, Heemskerk) reis je weer anders door de ruimte.


102e kb 2Media Transfer System II Hali Hsum

Media Transfer System II' staal, kunstlicht in top, 2001, voor voormalige rotonde Dr. J.M. den Uylplein tot 2007, vanaf 2011 herplaatst op Mies Bouwmanboulevard, Hilversum, foto gemeente Hilversum

 

Fontein
Hydro verwijst naar het oud Griekse ὕδωρ, hudōr, water; sculptuur naar het Franse sculpture, Latijnse sculptura, snijden, beitelen, beeldhouwwerk; het verleden deelwoord sculptum komt van sculpere, verwant aan scalpere, kerven. De gemeente gaf opdracht voor een fontein in het kader van het vijverplan dat de herinrichting van het centrum van Heemskerk, bij Kerkplein en Zaalberglaan, voltooide. In plaats van de oude fontein, bomen en struiken bij de Nederlands Hervormde Dorpskerk, kwam juli 1994 de grote Zaalbergvijver met een slingermuur, vlonder voor muziekuitvoeringen en ‘spuitfontein’ hydrosculptuur Silver Liner als transparante scheepsvorm.

102e kb 3 Europalaan busremise RED PULEY

Red Puley (6 meter hoog), beton, funderingsplaat, staalplaat, staalprofiel, steengaas, verf, Europalaan, busremise, Gemeentevervoerbedrijf Utrecht

 

Spuit
Acht strakke, aaneengeschakelde delen vormden de romplijn en trapsgewijs naar het midden aflopend dek daartussen vormde metalen rastergolfstructuur een gazen schip, met in de middelste delen de helften van één open cirkelraam met glashelder zicht. Een boog (buis) overspande het schip, middenin rustend op een pijler op een muurtje, kon het op de kant geen water maken door te varen. Hali zette het water naar zijn hand. Bovenin de voorsteven spoot - complementair aan de neergaande boegcurve - een waterstraal met kracht in een langgerekte opgaande curve over het water. Deze Silver Liner stak aan alle kanten anders af tegen de bebouwing en begroeiingen en evenals bijvoorbeeld de Red Puley kan het kunstwerk alleen in je gedachten voortrollen.


102e kb 4 Oegstgeest hali anima fluit II

Anima Fluit per Vias aturae II, staal en kunstlicht, langs Haarlemmertrekvaart, Oegstgeest

 

Verandering
Volgens gemeente en buurtbewoners raakte de spuit lek of ging de pomp stuk. De betegeling van de slingermuur liet los en is vervangen. Sinds 2011 staat er als van ouds een gewone fontein middenin de vijver, een plan van de buurt ter verfraaiing. Hali’s ‘straalschip’ was al langer weg. De in mijn geheugen gegrifte waterstraal maakte ruimte zichtbaar, vergelijkbaar met de SOTS-zonnestraal die de blik naar een binnenlocatie richtte. In Oegstgeest laat een ander schip in Anima Fluit per Vias NaturaeI-II (Geestkracht vloeit via natuurlijke wegen) beschouwers ook verder kijken.


102e kb 5 GK 102 Oegstgeest hali anima I

Anima Fluit per Vias Naturae I, staal, gekleurd staal en kunstlicht, Mien Ruyschpark, Oegstgeest

 

Stakel
De titel staat voor de vrije geest die zijn eigen natuurlijke weg of plan trekt. Sinds 1996 staat deel I middenin het Mien Ruyspark, een 5 meter breed, 8 meter hoog aquaduct met bovenop een watergolf en gouden wereldbol. Daarnaast wijst het 12 meter hoge schuinstaande fakkelvormige Stakellicht naar het 400 meter verderop liggende schip van deel II, waarheen het denkbeeldige water stroomt. Sinds 1997 ligt op de Haarlemmertrekvaartoever het 8 meter lange naar het water hellende schip met open raamwerken als boegwanden en kajuit-huisvorm met roosterwanden en open dak, klaar om ‘ons gedachtegoed te voeren naar waarheen de stroom het brengt’.

 


102e kb 6 Roosvenster Hali Fonteinstr UMCGvrij

Roosvenster, staal en gekleurd staal, Universitair Medisch Centrum Groningen, Hanzeplein 1 (UMCG, in de lucht bij opgaande lijn van binnen Fonteinstraat naar binnenplein).

 

Lichtbakens
Stakellicht (seinlicht) kan elk licht of vuur zijn, maar oorspronkelijk stakelde men met fakkels of toortsen, bijvoorbeeld wanneer een schip een loods zocht. Stakellicht en schip in Anima fluit per Vias Naturae I-II zijn schijnwerpers en schilderen een extra ongrijpbaar lichtbeeld en grafische schaduwen. Ook beeld-bakens in Boxtel (Baken, NS-station), Zwolle (Golden Pointer, IJsselallee, Windesheim), Hoorn/Zwaag (Stella by Starlight, Westfrisiawegberm), Haarlem (Blue Lantern, Pal Meterweg) trekken van ver aandacht. In de genoemde omgevingskunst-ontwerpen en in Beverwijk, Groningen, Heemskerk, Heerlen, Hilversum, Mijdrecht en Zaandijk laat Hali gouden bollen, pijl- of hekvormen, kantelende rasters en spiegelende oppervlakken terugkomen in ‘verdwaalde’ technische voorwerpen, voertuigen, boten, vissen, lichtzenders of –vangers, allemaal geleiders voor de vrijheidslievende geest.

Aldtsjerk, 2016, ©Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl

*Zuidermeermuseum, Enkhuizen bezit oude stakellicht
Bronnen
Zie Gerhilds 101ste Kunstrubriek (Solar Orbit Transit Station)
RKD.nl
FransHalsMuseum.nl
eengroetuitheemskerk.nl
Diverse artikelen in o.a. Kampioen, lokale bladen, Trouw, de Volkskrant
Gemeentes, CBK’s
Jaarboeken Kunst in de openbare ruimte
Beeldengids Oegstgeest
Piet Roos, J. Bart Uittenhout 1945-2005 (2008) Architectuurgids Haarlem

Zaterdagmiddag 8 oktober 2016, aanvang 16.00 uur klassiek herfstconcert door het internationale Lendvai String Trio, in de historische Dorpskerk van Beetsterzwaag, met muziek van o.a. Beethoven.

 

Lendvai String Trio Sarah Wijzenbeek bewerkt

 

Het Lendvai String Trio, bestaat uit drie professionele musici: de Nederlandse Nadia Wijzenbeek, viool, de Zweedse Ylvali Zilliacus, altviool, en de Britse Marie MacLeod, cello.


Sinds hun oprichting in 2006 tijdens hun studie in London, speelt dit trio al jarenlang op de belangrijkste Europese podia, zoals de Wigmore Hall in London, Musikaliska in Stockholm en het Concertgebouw in Amsterdam. Daarnaast speelden ze op festivals in Duitsland, Italië, Frankrijk en Zwitserland. Ze maakten o.a. CD-opnames van alle Beethoven strijktrio’s.
De pers schrijft over hen o.a.: volmaakt samenspel, vlekkeloze intonatie en speelplezier. Drie ingrediënten om dit concert tot een muzikaal feest te maken!


In 2011 won het trio de Kersjes Prijs. Met deze prijs werden ze in staat gesteld om de strijktrio’s van de Nederlandse componist Julius Röntgen te spelen en op te nemen, waaronder het strijktrio no.13, dat op dit concert gespeeld wordt. Daarnaast spelen zij in Beetsterzwaag het Strijktrio No. 3 van Ludwig van Beethoven. Meer info op hun website: www.lendvaistringtrio.com

Dit concert wordt georganiseerd door Cultbee (St. Cultuur Beetsterzwaag). Met dank aan vrijwilligers, donateurs, subsidiegevers en fondsen, Meer informatie, toelichting op de muziek en mooie foto’s van de musici vindt u op de websites: www.cultbee.nl
Gratis parkeren achter de Dorpskerk, Van Lyndenlaan 5, 9244 BV Beetsterzwaag kerk open vanaf 15.30 uur met koffie/thee; het concert duurt een uur zonder pauze.

Entree: concert € 10, - (t/m 18 jaar: gratis).
Kaart-voorverkoop - genummerde kaarten: kaartnummer = stoelnummer bij Peter Leon, Hoofdstraat 104, 9244 CR Beetsterzwaag ; of per email: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of telefoon: 06-40225196

103e kb 1 roepende sluis wachter 93 gosse dam wiki

Bakkeveen, Roepende Sluiswachter, 1993 brons

Historisch
Kunstenaar en docent aan de Klassieke Academie Gosse Dam (1950, Buitenpost) uit Kollum is opgeleid aan Academie Minerva bij onder anderen Johan Sterenberg en Jentsje Popma. Hij vestigde zich in 1979 in Friesland en kreeg vele opdrachten voor beelden. In Bakkeveen staat sinds 1993 zijn ‘Roepende sluiswachter’, een sasser, sassenier, kanaal- of sluisbeambte. Deze schut-, sluis-, sas- of verlaatmeester bepaalde hoe er geschut werd, draaide de sluizen met de hand open en inde het sluis- of schutgeld door een klomp omlaag te laten zakken. Soms kregen schepen een sluiswachter toegewezen die op het jaagpad met het schip meefietste en de vele sluisjes bediende.


103e kb 2 Torso XVI Arabesque 21 cm Gosse Damb

Te zien in GBV, Torso XVI (Arabesque), brons 21 cm, ©Gosse Dam

Details
Wie de tijd neemt, ziet in de roepende sluiswachter in bepaalde delen bijna geometrische vlakken. Die stilering voert Gosse verder door in zijn sterk gereduceerde bronzen torsen die hij tussen 22 oktober en 16 november toont in Galerie Bloemrijk Vertrouwen (GBV) in Aldtsjerk, ook met werk van Aukje Reitsma. De vlakken in bijvoorbeeld de mouwen en broekspijpen van de sluiswachter hebben een heel andere huid dan de gepolijste torsen die de omgeving en het licht reflecteren en bijna abstract zijn. In de sluiswachter is de lijnvoering even belangrijk en haalt licht bepaalde details naar voren.


103e kb 3 De Flaaksrupelers

Flaaksrúpelders, Múnein, Franse kalksteen 1990

Herkenbaar
Voor de openbare ruimte maakte Gosse vooral bronzen, maar zijn Flaaksrûpelder (vlasrepelaars) in Munein (Gemeente Tytsjerksteradiel) zijn uit lichte Franse kalksteen gehakt. Je ziet daarin hoe de vlakken de ruggen meer kracht geven. Deze manier van werken maakt dat je aandacht naar een karakteristieke houding geleid wordt, je blik eraan vasthaakt. Ook bij zijn sluiswachter die de sluis bediende en bewaakte in het in de late Middeleeuwen bij de in de 13e eeuw gevestigde uithof van klooster Mariëngaarde ontstane dorp Bakkeveen.


103e kb 4v Kiel Windeweer Vissende man 89 G. Dam

Kiel en Windeweer, brons, Hengelaar, 1989

Turfroute
Pas in de tweede helft van de zeventiende eeuw begon hier de vervening. Om de uit het veen gewonnen turf te kunnen vervoeren liet de Drachtster Compagnie de turfroute aanleggen. De Bakkeveense vaart, dwars door het dorp maakt daarvan deel uit. De zandwegen waren vaak onbegaanbaar. De turfroute was de snelste en best ontsloten weg en bestreek een groot gebied, Zuidoost-Friesland, het westelijk deel van Drenthe en de Kop van Overijssel. Nu is het een populaire vaarroute voor toeristen. Aan de kant staan recreërende hengelaars, zoals Gosse heeft verbeeld in Kiel en Windeweer.


103e kb 5 Nettenboetster Gosse Dam1 richardk

Katwijk Boulevard, Nettenboetster, brons 2005

Sluiswachter
De huidige sluismeester bedient een schutsluis, is verantwoordelijk voor het binnen- en doorlaten van de pleziervaart en grote scheepvaart, int het (eventuele) sluisgeld, monitort of er geen schade is, houdt storingen in de gaten en houdt de sluis schoon. De vroegere sluiswachter moest een even goed inschattingsvermogen hebben als de huidige en natuurlijk klantgericht zijn naar schippers. De keuze om de sluiswachter roepend af te beelden past daar goed bij. Een sluismeester draagt verantwoordelijkheid voor de waterhuishouding van een bepaald gebied en ziet er net als voorheen vaak op toe dat het waterbeheer bij zijn sluis correct geregeld wordt en de waterstand aan de bovenkant van de sluis binnen vastgestelde waarden blijft. Daartoe kunnen vaste doorlaten geopend of gesloten worden, maar niet meer handmatig.


103e kb 6 Torso XV 32 cm c Gosse Dam

Te zien in GBV, Torso XV, brons, 32 cm, ©Gosse Dam

Sluis
Een schutsluis, vallaat, verlaat of sas is de bekendste uitvoering van een sluis: een schut- of sluiskolk met aan beide zijden een sluisdeur met schuiven die opengaan om het waterpeil aan beide zijden van een deur gelijk te maken. Schepen worden van het ene naar het andere waterpeil gebracht: opgeschut (omhoog) of afgeschut (omlaag). De doorvaart wordt nu geregeld door middel van lichten bij de sluis en bijna alle sluizen hebben nu cameratoezicht. Vaak is de sluismeester ook brugwachter, veel sluizen zijn uitgevoerd met een hefbrug of andersoortige beweegbare brug. Bij grote sluizen, meestal beheerd door Rijkswaterstaat, zijn sluismeesters beroepsmatig aangesteld, bij kleine sluizen gaat het vaak om bijbanen en wordt op bepaalde tijden geschut.


Bakkeveen, Kollum, Aldtsjerk, 2016 ©Gerhild van Rooij, www.gbv-artgallery.nl

Bronnen
http://www.uutwiek.nl/uilesprong_sluis3.html
Keunstwurk.nl
Wikipedia Creative Commons (foto 1,4, 5)
Gerhild van Rooij. “Beeld de Flaaksrûpelders Gosse Dam”, Út de twa doarpen, maart 2016