enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

 147e kb 1 gvr Woudwijk ganzentrek

1. Ganzentrek, Anne Woudwijk © foto auteur

In 1992 werd in Drachten een Fries-Gronings agentschap van De Nederlandsche Bank geopend. Bij die gelegenheid bood de Drachtster kunstenaar Anne Woudwijk zowel de filiaalhouder drs. L.S.J. Andringa, als de toenmalige president-directeur dr. W.F. Duisenberg, twee ganzen aan. De keuze om twee ganzen te verbeelden was weloverwogen. Ganzen staan bekend om hun grote waakzaamheid, dat paste volgens Anne Woudwijk bij een bank, die waakzaam moet zijn. Daarnaast zijn ganzenparen elkaar hun leven lang trouw. De kunstenaar gaf zijn ganzenpaar de namen Frisia en Gruno, als symbool van verbondenheid tussen de provincies Fryslân en Groningen, passend bij het nieuwe filiaal van de Nederlandsche Bank.

147e kb 2 gvr woudwijk ganzentrek

2. Ganzentrek 2, Anne Woudwijk, © foto auteur

Ganzentrek
De bank waardeerde de symboliek en gaf Woudwijk opdracht om een monumentaal kunstwerk te maken. De kunstenaar maakte datzelfde jaar, 1992, zijn sculptuur De Ganzentrek. Deze bestaat uit drie grote vleugels die schuin achterover uit het water voor het voormalige bankgebouw omhoog steken. Dit zorgt voor vaart, net als bij zijn eveneens schuin geplaatste beeld Skûtsjes (Kunstrubriek 24). Die dynamiek past bij de ganzentrek. De vleugels zijn driehoekig van vorm en verschillend in grootte, de grootste van 5,50 meter hoog staat het dichtstbij het witte kubistische gebouw. De vleugels zijn in een hoek van 17 graden in de vijver geplaatst.

 147e kb 4 fietsbrug Dr8n foto gvr

3. Fietsbrug, © foto auteur

IJkpunt
Het beeld is vanaf de weg te zien en vanaf het smalle pad met wilde bloemen langs het water naar de fietsbrug verderop. De vleugels vormen van veraf en van dichtbij een ijk- en rustpunt. Gakkende ganzen vliegen in V-vormige formatie ook over deze locatie, een majestueus schouwspel. Woudwijk beeldde op de grote ganzenvleugels die V-vormige vliegformatie van de ganzen af. In het najaar en voorjaar strijken ganzen neer in Friesland, foerageren op het land bij het water en vliegen al naar gelang het jaargetijde verder Noord- of Zuidwaarts.

 147e kb 3 gvr woudwijk ganzentrek

4. Ganzentrek 4, Anne Woudwijk, © foto auteur

De steen
Het gebouw aan de Zonnedauw 10 in Drachten, gemeente Smallingerland, werd in 1995 door een reorganisatie binnen de Nederlandsche Bank al overbodig en is later voor een fractie van de bouwkosten verkocht aan een bedrijf in lichtarmaturen. Na het faillissement van dat bedrijf stond het drie jaar leeg, totdat Gerk Kooi het in april 2013 van de curator kocht om er het hoofdkantoor van zijn in 2010 opgerichte bedrijf Kooi Security te vestigen. De robuuste, geabstraheerde ganzentrek van Woudwijk siert nog altijd de vijver. Het kunstwerk van Belgisch hardsteen hoort tot de beeldenreeks waarin de steen zelf steeds belangrijker werd voor de uitbeelding van onderwerpen.

 

147e kb 5 gvr Woudwijk ganzentrek

5. Ganzentrek 4, Anne Woudwijk, © foto auteur

Net stilstean
Deze beelden volgden op werken als Grutte Pier (1952), herkenbaar figuratief werk en net als de ganzentrek een Fries onderwerp. De Heerenveense Courant citeerde Woudwijk in 1990 naar aanleiding van De sprong van de ree aan de Julianaweg, Oranjewoud, die hij ter plekke uit drie stukken Belgisch hardsteen hakte: “De minsken wolle in goed figuratyf hawwe. Mar op dizze manier komt Fryslân fol te stean mei Ot en Sien-bylden. En dy kant moatte wy net út. Wy moatte krekt ynspylje op wat der hjoed-de-dei bart en net stilstean bliuwe”, stelde Woudwijk. (De mensen willen een goed figuratief hebben. Maar op deze manier komt Friesland vol te staan met Ot en Sien-beelden. En die kant moeten we niet uit. We moeten juist inspelen op wat er tegenwoordig gebeurt en niet blijven stilstaan.)

147e kb 6 Sprong vd ree woudwijk kwurk

6. De sprong van de ree, Anne Woudwijk © foto auteur

Ritme
In kunstrubriek 76 stond het driedelige beeld De Korhoender uit1997 centraal. Dat sluit aan op de Ganzentrek en de in opdracht van Gemeente Heerenveen gemaakte sculptuur waarop de ree vanuit de bosrand voor zijn leven over de weg springt in elkaar opvolgende filmische beeldfragmenten op drie stenen. De vorm van die stenen zijn net zo beeldbepalend als in De Ganzentrek waarin vorm, ritme, grootte, afstand en formatie vergelijkbaar zijn met het ritme van vleugelslagen en de afstand tussen de ganzen die ineens het luchtruim vullen om daarna steeds kleiner en nog steeds in V-formatie, uit beeld verdwijnen.

Drachten, Aldtsjerk 2017, ©Gerhild van Rooij, www.gbv-artgallery.nl

Foto’s en bronnen
Foto’s 1 t/m 5 Ganzentrek ©Gerhild van Rooij
Foto 6 De sprong van de Ree, Ytzen,
www.keunstwurk.nl
www.slahheerenveen.nl/anne-woudwijk (Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen/ Heerenveense Courant)
Fokke Wester. ‘Oude vesting Nederlandsche Bank wordt weer kantoorgebouw’, 19.10.2013, www.drachtstercourant.nl/
Gerhilds Kunstrubriek 24: Cortènstaal 7, De Boegen, Frans Ram, 3.2.2015, Pluskrant.nl
Gerhilds Kunstrubriek 76: Korhoender, Anne W