enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

Het Groene Kruis
In Smallingerland staat aan de Kommisjewei 46 in Opeinde het voormalige Groene Kruisgebouw. De bevlogen huisarts Wilhelm Poolman (1866-1935) stond aan de basis van de landelijke vereniging waarvan de afdeling in Opeinde deel uitmaakte. Poolman had in september 1900 tijdens een vergadering van de afdeling Woerden in Zuid-Holland van de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunde in Nederland gepleit voor de oprichting van een neutrale vereniging om zorg te verlenen in verschillende plaatsen. Naast zieken verzorgen en verplegen moesten de slechte hygiënische omstandigheden verbeterd worden.

Neutraal
Aan het begin van de twintigste eeuw was Nederland verzuild. Een vereniging die ongeacht de godsdienstige levensbeschouwing werkte, was in die tijd zeer uitzonderlijk. Poolman geloofde in zijn concept en twee maanden nadat hij voor zo’n neutrale vereniging had gepleit, richtte hij op 3 november 1900 in Drieburgen de eerste vereniging op. Het dorpje lag toen in de gemeente Lange Ruige Weide lag, maar hoort nu bij de gemeente Bodegraven-Reeuwijk in Zuid-Holland. Het initiatief vond snel navolging en breidde uit naar de rest van Nederland. H
uisarts Deinse kwam met het idee om in de naam en het embleem van de provinciale afdelingen Utrecht en Zuid-Holland te verwijzen naar de kleur groen van de medische faculteit van de universiteit in Utrecht.

Opeinde
In 1904 kwam er in Oudega een Groene Kruis-afdeling en in 1905 kreeg Opeinde haar eigen Groene Kruis-vereniging voor wijkverpleging en het zogenoemde zeer diverse kruiswerk. Later fuseerde Oudega met de vereniging in Opeinde. En in 1978 fuseerde het Groene kruis met het protestante Oranjegroen Kruis en katholieke Witgele Kruis tot een nationale kruisvereniging. Opeinde kreeg pas in 1986 een eigen gebouw. Hannie Mein maakte een uit negen delen bestaande wandplastiek met de titel Zorg. Het hangt op de uit witte stenen opgemetselde wand naast de entree van het gebouw waarin en van waaruit het kruiswerk plaatsvond.

Zorg verbeeld
De keramiste groepeerde vier grote tegels rond een uit vijf tegels opgebouwd gestileerd groen kruis. Op de tegels zijn tegen een donkere achtergrond sober gekleurde mensfiguren tot borsthoogte weergegeven. Ze verbeelden de verschillende soorten zorg uit die het Groene Kruis aan haar leden bood.
Op de eerste tegel houdt een vrouw een kind in de armen, als symbool voor de kraamzorg. Daarna volgt de tegel algemene medische zorg, met een mannelijke arts met een stethoscoop naast een verpleegster met schort. Op de derde tegel beelden drie kinderen de gezinszorg uit. De vierde tegel staat voor de ouderenzorg. Hannie maakte daarvoor een bebrild echtpaar. De vrouw heeft korte krullen en de kalende man rookt een pijp. Dat laatste symbool zou nu niet meer zo toegepast worden, maar in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd er heel anders tegen die pijp aangekeken dan nu.

It Peinder Plakje
De kruisvereniging trok vrij snel uit het gebouw aan de Kommisjeweg, maar het kunstwerk met de kenmerkende sterke reliëflijnen van Hannie Mein hangt er nog altijd. De naïeve figuren van ouderen en jongeren die hun blik naar voren richten, geven nu kleur aan de gevel van Jeugdsoos ‘It Peinder Plakje.

2015, Aldtsjerk - Opeinde © Gerhild van Rooij, www.gbv-artgallery.nl

Noten / bronnen

Oeds Zanstra. ‘Het Groene Kruis, Stichting Hattum de Vries’. In: Barkbruogge, Doarpskrante fan Aldea 2013, nr. 3.
Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem
Keunstwurk.nl
Hannie Mein delen 1, 2 en 3 in Gerhilds 55ste, 56ste en 57ste Kunstrubriek van 27 oktober, 3 en 10 november