enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

140e kb 1 foto gerhild vR hupkens turfskip

It Turfskip in Nijega, Sofie Hupkens (©foto Gerhild van Rooij)

Sofie Hupkens (1952, São Paulo, Brazilië) studeerde in 1974 af aan de Academie voor Beeldende Kunsten Sint-Joost in Breda. De kunstenaar vervolgde haar opleiding bij Arthur Spronken aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht, waarna ze met een studiebeurs verder studeerde aan de kunstafdeling van de Universiteit van Rio de Janeiro. Ze vestigde zich als zelfstandig beeldhouwer in Amsterdam, maar woont en werkt sinds 1991 in Bakhuzen (Bakhuizen), gemeente De Friese Meren. Haar werk is nog t/m 31 augustus 2017 te zien in Museum Stedhûs Sleat (uit 1761) in Sloten in de expositie Van Binnen naar Buiten en van Buiten naar Binnen.

140e kb 2 bronzen kerk met figuren en water Hupkens

Affiche met detail ets, Reinder Homan en detail bronzen kerk waartegen figuren staan, omgeven door water. Sofie Hupkens (©foto Gerhild van Rooij)

Sloten
In Sloten staan bronzen beelden van mensen en zweven beelden langs de wanden, waar ook werk van haar echtgenoot Reinder Homan hangt, bekend etser van onderwerpen uit de natuur. Hun werk past goed in dit kleine, fijne stadhuis dat in 1984 de oorspronkelijke functie verloor. Op uitnodiging van destijds Museum Haren, waar Museum Stedhûs Sleat onder viel, heb ik er mijn natuurfotoserie van ijs, bijbehorende teksten en een in opdracht gemaakte literaire erfgoedinstallatie geëxposeerd (over 100 jaar Vereniging De Friesche Elf Steden). Natuurlijk heb ik toen alles bekeken. Het gebouw, de collectie én de expositie van Homan en Hupkens is een bezoek waard.

140e kb 3 foto gerhild vR hupkens turfskip

Detail It Turfskip, Sofie Hupkens '92 en golven onder het uiteinde van het schip (©foto Gerhild van Rooij)

Nijega
Hupkens maakte in opdracht van diverse gemeentes, waaronder Smallingerland, vooral historische figuren, onder meer: Monnik Uffing, 1997 (Workum), Lucas Janszoon Waghenaer en Jan Huygen van Linschoten, 1988 (Enkhuizen), Eenheid de sterkste keten, Jordaans oproer aan de Noordermarkt, 1987 (Amsterdam) en Verzetsmonument, 2008 (Delft). Bij de Swarte Wei en Kilometerwei in Nijega in Smallingerland staat tegen een bomenrand parallel aan het water een ander beeld dat geen mensen toont. Het 2 meter lange en 1.30 meter hoge granieten kunstwerk uit 1992 is in 1993 geplaatst en herinnert aan de historische turfvaart en vele turfwerkers.

140e kb 4 foto gerhild vR hupkens turfskip

Turf op It Turfskip, Sofie Hupkens (©foto Gerhild van Rooij)

Lading
Op een rechthoekige liggende sokkel is aan alle zijden een naar binnen hellend vlak geplaatst met spiralend rollende golfjes zoals getekend op oude geografische kaarten en prenten. De golf-delen omsluiten een typisch turfschip. De markante vorm van het gladgepolijste schip vangt het licht prachtig. In de tijd van de turfvaart waren de schepen volgeladen met taps gestapelde ruwe turfjes. Hupkens’ artistieke lading bestaat uit één hele grote turf met enigszins ruw oppervlak, dat contrasteert met de boot.

Een oude turf
Het kunstwerk is minder herkenbaar als turfschip maar strak en monumentaler met die ene turf als repeterend beeldelement van de rechthoekige massieve sokkel. Eén turf als pars pro toto, deel voor geheel. Door de bijna gesloten huid lijkt die turf een eeuwenoude ingedroogde turf, zoals wel door meerdere generaties bewaard. De turfvaartgeschiedenis is meer dan een nostalgische herinnering aan oude brandstof. Voor nazaten van compagnons, die vaak tot het patriciaat behoorden, kan een turfje een tastbare herinnering zijn aan de rijkdom die de turfwinning en -vaart bracht.

140e kb 5 foto gerhild vR Castre canadezen lycklama turf

Familie Lycklama uit Canada bij de vitrine met turf in Cannes (©foto Gerhild van Rooij)

Musée de la Castre
Voor wetenschappers, historici en curators staat een turf symbool voor periodes of personen, zoals in het verhaal in Museum Opsterlân over de voormalige turfwinning. In het door Tinco Lycklama á Nijeholt gestichte Musée de la Castre, de opvolger van zijn museum in Beetsterzwaag, ligt één oude turf in de op 8 juli geopende expositie Le fabuleux voyage en Orient du chevalier Lycklama (1865-1868) over zijn reizen en persoon. De burgemeester van Cannes meldde dat nog nooit zoveel bezoekers bij een vernissage waren.

140e kb 7 Fab. voyage Lycklama poster

Musée de la Castre affiche

Familie van Tinco Lycklama
De familie van Tinco Lycklama vergaarde haar fortuin mede door veenontginningen en turf. Dat vele arbeiders uitputtend werk verrichtten tegen een karig loon was heel gewoon. Museum Opsterlân, dat een aantal portretjes in bruikleen gaf aan Musée de la Castre, belicht de regionale turfgeschiedenis. In Nijega herinnert het gesloten monument It Turfskip van Sofie Hupkens aan de ontwikkeling en ontsluiting van dit gebied.

Nijega, Sloten, Aldtsjerk, 2017, ©Gerhild van Rooij, tekst en foto’s

Bronnen
RKD.nl; Keunstwurk.nl;
www.sofiehupkens.nl; www.reinderhoman.com;
Museum de la Castre,
www.cannes.com/fr/culture/musee-de-la-castre.html (Expositie t/m 29 oktober)
Stichting Historisch Beetsterzwaag, www.historischbeetsterzwaag.nl
Lycklama Foundation (Amsterdam/Cannes) https://tincolycklama.org
Museum Opsterlân, Gorredijk, https://wwww.museumopsterlan.nl
Museum Stedhûs Sleat, Sloten, https://www.museumsloten.nl