enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

137e kb 1 f723 G Boersen det herme diana

Herme, detail lauwerkrans, binnentuin Museum De Princessehof, Leeuwarden (foto Gerard Boersen)

In Pluskrant Magazine 12 (juni 2016) beschreef ik vijf neoklassieke hermen, die oorspronkelijk in Opsterland stonden. Op het detailfoto van een van deze hermen is de lauwerkrans te zien, een attribuut van de oorspronkelijke Griekse Artemis, de godin van de jacht die bij de Romeinen Diana heet. De in de vorige online kunstrubriek beschreven buste die volgens de RCE een oudere man voorstelt, mogelijk de Romeinse Keizer Hadrianus, draagt ook deze lauwerkrans, waarvan de punten van de bladeren naar voren wijzen. Het woord lauwer komt van het Latijnse laurea, dat 'laurierboom' én 'lauwerkrans' betekent. Bij de op oude Griekse en Romeinse figuren geïnspireerde beelden, zoals deze buste, heeft die laurierkrans altijd een speciale betekenis, net als andere attributen, kleding en de houding van de afgebeelde figuur, te vergelijken met de iconografie van heiligen.

137e kb 2 buste lauweren bzw f 4822b GvR

Buste met lauwerkrans in het haar, Lyndensteyn Beetsterzwaag (foto auteur)

Lauweren
De uitdrukking op je lauweren rusten verwijst naar de lauwerkrans in de antieke Griekse traditie. In de klassieke oudheid werden zulke kransen aan overwinnaars geschonken. Dat konden winnaars zijn van atletiekwedstrijden zoals die destijds werden bedreven of de mensen die bij poëtische ontmoetingen triomfen vierden. De winnaar van de antieke Olympische Spelen kreeg, behalve eeuwige roem en de lauwerkrans, ook een palmtak. In de latere Romeinse Oudheid was dit net zo. In Rome was de lauwerkrans als corona triumphalis (kroon van de triomf) symbool voor het overwinnen van een vijand door een succesvol bevelhebber tijdens zijn triomftocht. Bij de Romeinen was het palmblad ook een teken voor de overwinning en werden zegevierende generaals en succesvolle gladiatoren gehuldigd met de palmtak. In de christelijke traditie werd de palmtak een teken voor de overwinning van de geest op het lichaam.

137e kb 3Apollo Musagetes.PioClementino Inv310

Apollon citharede et musagette, Vaticaan Museum (CC)

Vorm
Op de oudste kunstwerken dragen een hoefvormige lauwerkrans. Deze is aan de voorkant open, moderne kransen zijn ringvormig. Lauweren of laurierkransen zijn soms afgebeeld als tak of boeket met dezelfde betekenis: gelauwerd zijn. De hoefijzer- of cirkelvormige in elkaar hakende takken en bladeren van de aromatische laurier houden het hele jaar een groene kleur. Bij de oude Grieken is de lauwerkrans ook een attribuut in de mythologie. Apollo, een van de twaalf Olympische goden, draagt op zijn hoofd een lauwerkrans, zoals op het marmeren beeld uit de tweede eeuw Apollon citharède et musagette (Apollo met citer, aanvoerder van de muzen), dat met beelden van zeven Muzen in 1774 bij Tivoli is gevonden in de ruïne van de villa van Cassius en nu deel uitmaakt van de collectie van het Vaticaan Museum.

137e kb 4 arte Lorbeerkranz Zypern

Bladgoud, lauwerkrans, hoefvormig uit Cyprus

Roem
Een winnaar van een belangrijke wedstrijd verwierf zulke grote roem dat hij daar maatschappelijk heel lang van kon profiteren. Die status van winnaar gold als garantie voor een luxe leven. De geëerde persoon kon letterlijk en figuurlijk op zijn lauweren rusten. Later kreeg dit deels een negatieve betekenis. Wie op zijn lauweren rustte, kon arrogant zijn en lui worden. En soms meende iemand ten onrechte op zijn of haar lauweren te kunnen rusten, terwijl ze daarvoor (nog) meer hadden moeten presteren. Vele talen kennen deze antieke uitdrukking: to rest on one's laurels (Engels), sich auf seinen Lorbeeren ausruhen (Duits), se reposer sur ses lauriers (Frans) en dormire [= slapen] sugli allori (Italiaans).

137e kb 5 Portrait de Dante

Sandro Botticelli (1445-1510), Dante Alighieri met lauwerkrans, tempera 1495 54.7 x 47.5 cm. Locatie Bibliotheque et fondation Martin Bodmer (Cologny, Zwitserland)

Academisch
Bij lauwerkransen op graven wijzen alle bladeren naar één richting. De lauwerkrans is ook een motief in architectuur, kunst, meubelen en decoraties en motief in textielwerken, vooral tijdens de Franse keizertijd. Frankrijk en Portugal kennen ridderorden in de vorm van lauwerkransen, waarvoor de door Napoleon ingestelde Academische Palmen het voorbeeld waren. De middeleeuwse Florentijnse dichter, filosoof en politicus Dante Alighieri studeerde aan de Siciliaanse School en wordt vaak afgebeeld met een lauwerkrans. In sommige landen is de lauwerkrans het symbool voor de mastergraad en wordt deze bij universitaire diploma-uitreiking aan afgestudeerde masters gegeven. De lauwerkrans is dus niet alleen voorbehouden aan mythologische figuren, keizers, dichters en sportwinnaars.

Beetsterzwaag, Aldtsjerk, 2017, ©Gerhild van Rooij

Bronnen
RCE.nl
Informatie bij diverse tentoonstellingen in binnen – en