enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

136e kb 1 IMG 4821 kopie

Buste Lyndensteyn, Beetsterzwaag (foto auteur)

Aan de Hoofdstraat 3 in Beetsterzwaag staat het in neoclassicistische stijl gebouwde Lyndensteyn. Dit hoofdgebouw uit 1821 stond op de plaats van een daarvoor afgebroken state in de voortuin. Deze tuin werd evenals de overtuin in het daaropvolgende jaar opnieuw ingericht door de beroemde tuinarchitect L. P. Roodbaard van wie meerdere landschapstuinen bewaard zijn gebleven, waaronder de tuinen bij Lyndensteyn. Vanaf de straatzijde gezien, staat aan de rechterkant, de Oostzijde van het hoofdgebouw, een bijgebouw van later datum. Dit pand, Hoofdstraat 5, is te herkennen aan de trapgevels en muurankers en aan twee bustes of borstbeelden op een piëdestal of voetstuk, ook wel zuilvoet genoemd, tegen de zijgevel.

 

136e kb 2 IMG 4848 kopie

Gevel en bustes, Beetsterzwaag (foto auteur)

Tuinbeelden
De beide bustes op piëdestal zijn gemaakt in de stijl van de klassieke oudheid en neoklassieke kunstwerken. Ze passen eerder bij het hoofdgebouw dan bij het gebouw uit 1914 waarvoor ze zijn geplaatst. In de brochure Beelden(d) kijken Kunst in de openbare ruimte (uitgave Cultbee) is een wandeling beschreven langs kunstwerken in Beetsterzwaag, waaronder enkele in de voor- en overtuin van Lyndensteyn, zoals het al beschreven beeld Poseidon. Dat beeld stond en staat in de overtuin waar de bustes oorspronkelijk ook stonden. De twee historische tuinbeelden kregen in 2003 de status van Rijksmonument toegekend, als deel van het eveneens beschermde complex Lyndensteyn, met naast Huize Lyndensteyn, diverse objecten in de voor- en overtuin inclusief het oude hekwerk.

136e kb 3 IMG 4818b

Buste (links), Lyndensteyn, Beetsterzwaag

Kunstverzamelaar
Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zijn de borstbeelden twee vroeg 18de- eeuwse marmeren beelden op natuurstenen piëdestals. Ze zijn aangekocht door Frans Godard (Godert) baron van Lynden, die op 21 september 1781 in Leeuwarden is geboren en daar op 9 april 1828 overleed. Hij heeft in 1821 Lyndensteyn laten bouwen. Hij was Grietman van Opsterland (voorloper van burgemeester), de zoon van Reinhard van Lynden en Ypkjen Hillegonda van Boelens en ook bekend als Frans Godard Ayzo Boelens baron van Lynden. Na het overlijden van zijn broer Ayzo Boelens voegde hij die namen toe aan zijn eigen naam, hun grootvader aan moederszijde heette ook Ayzo van Boelens.

De overtuin
Frans Godard verzamelde kunstwerken waarvan nu nog genoten wordt. Een deel staat, net als de bustes bij Lyndensteyn, op openbaar terrein of bevindt zich nu in musea. Volgens de monumentbeschrijving van het RCE stelt 4a, het rechter beeld, een jonge man voor getooid met wijnranken, en 4b, het linker beeld, een man met korte baard en lauwerkrans. De beide beelden hebben niet altijd op deze plaats gestaan en zijn in 1914 verplaatst. Eerder stonden ze aan weerskanten van de vijver bij de Turkse tent in de overtuin van Lyndensteyn. Die tent is er niet meer omdat deze in 1991 is afgebrand.

136e kb 4IMG 4841b

 

 

 

136e kb 5 HADRIAN

Keizer Hadrianus op munt (foto anoniem)

Gaafheid
De borstbeelden op piëdestals hebben de status van Rijksmonument gekregen vanwege de ouderdom, hun herkomst en latere bestemmingsgeschiedenis, de beeldhouwkunstige en ornamentele waarde en hun gaafheid in relatie tot de ouderdom. Ze zijn wel licht beschadigd, maar voor drie eeuwen oude beelden zien ze er goed uit. Volgens beschrijvingen bij onder meer Cultbee en Lanterfanten is het waarschijnlijk dat het ene beeld Keizer Hadrianus voorstelt en het andere Bacchus, de Romeinse god van de wijn en de roes die ook bekend is onder zijn Griekse naam Dionysos en de minder gebruikte naam Bakchus. De Romeinen associeerden hem ook met hun god Liber.

136e kb 6 Antinous Pio Clementino det

Antinous als Bacchus (detail), marmer (Museo Pio-Clementino, Sala Rotunda Vaticaan (foto CC)

Bacchus?
Bacchus heeft zijn haar vaak in een knot met wijnbladen of druiventros en heeft als attributen een wijnbokaal, druiventros of druivenmand. Het is heel goed mogelijk dat het beeld in Lyndensteyn Antinous voorstelt, zoals onder meer op Lanterfanten.nl staat. Anitinous was het vriendje van Hadrianus, afgebeeld met lauwerkrans in het haar, een baard volgens de mode uit zijn tijd en grote bontkraag. De keizer van het Romeinse Rijk (117 tot 138) liet Antinous altijd als Bacchus afbeelden, halfnaakt en omkranst door druivenranken.

Beetsterzwaag, Aldtsjerk, 2017©Gerhild van Rooij

* RCE.nl, Rijksmonument nummer 514016 op beschermd Complexnummer 514012.
Cultbee.nl
Lanterfanten.nl/1036880.htm