enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

126e kb 1 Jongeling essen HdL fo gvr

Jongeling, essenhout, Henk de Lange. Daaronder drie persturven in Museum Opsterlân. ©Foto auteur.

De expositie (Z)onderdak omvat naast werken van Bruin van der Duim en Alie Popkema, beelden van Henk de Lange. In zijn atelier in Gytsjerk, waar je door openslaande deuren over de Wielen uitkijkt, vertelt hij over kunst, installaties en het begeleiden van kunstprojecten. De beeldhouwer-schilder voltooide net de Radiokunst voor ‘Teatrale kuier It paad nei frijheid’ met verhalen over de Tweede Wereldoorlog in Tytsjerk die daar van 6 t/m 9 april in beeld worden gebracht. Bij deze theatrale wandeling, Het pad naar vrijheid, speelt zijn installatiekunst een belangrijke rol.


Oud
Voor het museum maakte hij beelden van hout, ijzer en turf, materiaal dat hij ook in installaties voor diverse projecten gebruikt. De turven zijn oud. Een deel ervan is aangekocht nadat bij een verbouwing dit oude isolatiemateriaal is verwijderd. In een tweede atelier bovenin zijn huis dat aan de andere kant van het terrein van de voormalige Zuivelfabriek in Gytsjerk aan de weg ligt, tekent en schildert hij en bereidt er op de computer diverse projecten voor. Dat kan niet in dezelfde ruimte waar beelden en installaties gemaakt worden, daar stoft en stuift het te veel.


126e kb 2 HdL turf at f G v Rooij

Atelier. Henk de Lange houdt drie turfsoorten vast. ©Foto auteur

Turf
De turven liggen op soort: de lichtste, gewone turf, de bolsterturf met lossere structuur die op een grof brood lijkt en de donkerste, keiharde persturf die zeer compact is. Er kan een tak of wortel in de turf zitten, waardoor de vorm onder je handen breekt als je in zachte soorten snijdt of zaagt of in harde hakt. De landloper met karakteristieke kop, als een poppenkastfiguur of masker, bestaat uit alle drie turfsoorten met hun eigen kleur en structuur. Evenals bij de grote werken bestaat hij uit turven die verbonden zijn. Daarnaast staat: Vluchtelingen van turf en rondijzer, ook speciaal voor (Z)onderdak gecreëerd.


126e kb 3 vluchtelingen turf HdL fo gvr

Vluchtelingen, rondijzer, hout, turf, Henk de Lange. ©Foto auteur.

Stilte
Henk de Lange is geboren in een arbeidersfamilie in Drenthe en heeft nog meegemaakt dat er turf gestookt werd en gezien hoe zwaar turf winnen was. Toen hij in Ierland artist in residence was, werd daar turf gestookt. De kunstenaar liep er door uitgestrekte veengebieden en ervoer een diepe stilte, alsof de bodem alle geluid in zich opzoog. De bewegende ondergrond in die ruimte en je alleen op die plek oriënteren maakte van alles los, waardoor hij weer terug (in 2010) met turf wilde gaan werken.


126e kb 4 gewone bolster persturf Gv Rooij

Gewone turf, bolsterturf en persturf. ©Foto auteur.

Hogerop
Anders dan in Dionne ten Busschens gepolijste peatart laten de beelden van De Lange de structuur van turf zien. In Vluchtelingen staan op een basis van hout rondijzers met hele turven nog in tact als stapels of stoeken om turven te drogen. In het voor hemzelf emotionele beeld worden de turven ruwe poppetjes, mensen uit het veen, voor wie er geen ander werk dan turfwerk was en die soms als landloper (omdat er geen geld te verdienen viel) hun leven moest beteren in een veenkolonie. De Langes Vluchtelingen willen aan het slecht betaalde turfwerk ontsnappen en hogerop komen.


126e kb 5 landloper

Landloper, samengesteld uit diverse turfsoorten. ©Foto auteur.

IJskoud
De kunstenaar maakte voor Mythe van de natuur in Drenthe een tempel van turfpilaren (rondijzer en turf) die sinds 2013 in Nagele nabij de Zuidermeersdijk staat. Museum Opsterlân ontdekte De Langes turfkunst na een oproep op stipe.nl en gaf hem opdracht werk te maken voor (Z)onderdak. Die turfbeelden maakte hij in de winter van 2016-17 in het ijskoude atelier. Dat was zo groot, dat hij zijn caravan daar kon stallen om er zijn handen te warmen. Die caravan blijkt één groot graffiti-design van zijn hand, gemaakt toen hij het Mienskip project leidde voor ECW Westeinde (Community art in kader van Leeuwarden 2018, Culturele Hoofdstad).


126e kb 6 folderbb

Info expositie Museum Opsterlân.

Bezem
Boven de persturven staat in een vitrine nog De Langes essenhouten beeldje, gesneden uit een rechte ronde bezemsteel. Wanneer er geen (seizoens-)werk was, bonden plaggenhutbewoners en turfwerkers wel bezems van op de heide en bij moerassen verzamelde plaggen en twijgjes en staken daarin takken als steel.
Gerdyk, Gytsjerk, Aldtsjerk, ©Gerhild van Rooij tekst en foto’s


Bronnen
http://www.dorpshuistytsjerk.nl/activiteiten/
www.museumopsterlân.nl
www.henkdelange.com