enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

1 ill loman 61 logo wees wijs met de waddenzee
Jan Loman
Jan Loman was geodeet (landmeter), graficus, schilder, vormgever, fotograaf, beeldhouwer en dichter. Hij studeerde in Delft geodesie aan de Hogere Technische School en besloot zijn lange loopbaan bij het Kadaster in 1981 op 63-jarige leeftijd.

Zijn vader kon zich niet vinden in een opleiding tot kunstenaar aan de Amsterdamse Rijksacademie voor Beeldende Kunst ook al wilde Loman al vroeg verdergaan in tekenen. Loman heeft zich in zijn vrije tijd tot kunstenaar ontwikkeld maar kon zich na zijn pensioen helemaal wijden aan beeldende kunst en dichten.

2 ill Loman Akte v berusting Exponent

Haiku
In 1962 betrok Loman de voormalige burgemeesterswoning aan de Hoofdstraat in Beetsterzwaag en gaf dit pand de naam "Paerdemarct", naar een zandbank bij Schiermonnikoog. Hij ontwierp onder meer het logo van de Waddenvereniging en was een productieve kunstenaar van merendeels abstracte, constructivistische werken. Dat paste bij het meetkundige denken van de geodeet. Loman dichtte bij voorkeur haiku, van oorsprong Japanse drieregelige gedichten met in de eerste en derde regel vijf en in de tweede zeven lettergrepen. Ook die ordening paste hem. Binnen dit bestek kon hij filosofische gedachten uitdrukken, die hij ook wel bundelde, bijvoorbeeld “Akte van berusting”. Loman tekende ook voor de vormgeving van haiku in tegels voor diverse locaties.

3 ill Loman bolsward 21 haiku Assisi b
Loman werd op 28 februari 1918 in Bolsward geboren. Hier staat de in de 13de eeuw als kloosterkerk van de Minderbroeders gebouwde, driebeukige Broerekerk, die op 8 mei 1980 zijn toren verloor door brand. In 1986 werd de ruïne opengesteld. De rest van het klooster was al in 1580 verlaten en afgebroken. In 2004 is bij de entree van de Broerekerk aan Het hof een granieten steen met haiku ingemetseld:

“1281
Uit Assisi kwam
een zwaluw gevlogen
er was geen bolwerk”

In 2006 overkapte architect-ontwerper Jelle de Jong uit Lemmer de ruïne met glas, waardoor het karakter van het monument behouden bleef en het gebouw weer gebruikt kon worden.

4 ill Loman Loevestein haiku gdijk b

Gorredijk
Op zijn vierde verhuisde het gezin naar Gorredijk. Daar doorliep Jan de lagere school en ging vanuit Gorredijk naar de HBS in Heerenveen. Sinds 2004 ligt aan de Brouwerswal in Gorredijk tussen de straattegels een hardstenen tegel met daarin de haiku:

"Loevestein ligt voor
Gorredijk bij Kortezwaag
buiten de veste”

5 ill Loman schansen 5 incl g dijk. jpg
Schans
In Gorredijk verwijzen kleine gele steentjes langs de stoeprand van de aparte bestrating naar de loop van de vroegere schansgracht. De schans werd aangelegd vanwege de oorlog met Engeland, Frankrijk, Munster en Keulen. Door de ontginning was er veel veen verdwenen, maar er liep wel een vaart door Gorredijk, die bij Loevestein terugboog naar Lippenhuizen en als Lange Wijk achter de Driehoek ophield.

Volgens Jan Post lag Gorredijk aan het eind van een fuik en was zeer geschikt voor een tweede linie als andere schansen de vijand niet konden keren. De vijand kon alleen via de brug over de vaart doorstoten naar Heerenveen, in 1672 het zenuwcentrum van de verdediging. Op 4 juli 1673 was de schans voorzien van palen voor een aarden wal zien, vier keer zoveel palen als voor een gewone schans doordat de buurt langs de vaart nu ook binnen de wallen kwam.

Gorredijk, Aldtsjerk © Gerhild van Rooij

Bronnen
Keunstwurk.nl
Jan Post, “De Schans”, Gorredijkhistorie.nl
Stichtingmonumentenswf.nl
Haiku.nl

Illustraties
1 Waddenvereniging-logo
2 Jan Loman. “Akte van berusting”, 1994, Beetsterzwaag, Â druk (handpers) Menno Wielinga, druk Lomans prenten, Aldrik Salverda
3 Haiku-tegels Bolsward
4 Haiku-tegel Gorredijk
5. Vijf vestingplattegronden waarover in april 1673 gestreden is; centraal Goordijk (Lambert van den Bosch, Tooneel des oorlogs, opgerecht in de Vereenigde Nederlanden door de wapenen van de koningen van Vrankryk en Engeland, Keulsche en Munstersche bisschoppen: tegen de Staten der Vereenigde Nederlanden, en hare geallieerden, J. van Meurs en J. van Someren, Amsterdam 1675, dl. 3 van 4, p. 242)