enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

10e boekbespr 1 Bloemendaal N. ex Libris 2

Exlibris Nico Bloemendaal, Roel Oostra 1941, over exlibris door Fré Cohen. Foto Tresoar Jan van Geffen

 

Tresoar
Leeuwarden. In de driehoek in de studiezaal van Tresoar wordt de kleingrafiek uit de expositie Joodse ex libris in Fryslân op panelen toegelicht. Het initiatief voor deze historische en kunsthistorische Joods-Friese expositie lag bij het Dr. L. Fuks Studiecentrum voor Judaïca en Hebraïca. In de vitrines liggen in boek-dummy’s, veertig ex libris en toelichting op de eigenaars en makers. Eén boek bevat niet één maar twee ex libris Nico Bloemendaal. De tweede is gemaakt door ‘onze’ nu 95-jarige Roel Oostra, columnist voor Pluskrant.nl, redactielid van het Pluskrantmagazine en oud-directeur van Schouwburg de Lawei.


10e boekbespr 2 HAY 6684 bew

Bram de Bruin (Leeuwarden 1930) voor informatiebord bij vitrine met exlibris. Foto Tresoar, Haye Bijlstra

 

Eigenaar
Bij de opening op 30 november verwelkomde Uzi Hagaï (Fuks Studiecentrum) de aanwezigen, waarna bruikleengever Chris Kooyman, Joods exlibriskenner bij uitstek, benadrukte hoe bijzonder het is dat bezitters van deze eigendomsmerken voor boeken voortleven via hun ex libris. Ten gevolge van de holocaust en ouderdom is er soms geen nazaat of ander familielid meer van de titularissen, boekeigenaren of de makers van deze ex libris. De Bruin is een uitzondering en sloot af met een verhaal over zijn eigen ex libris, letterlijk: uit de boeken of boekerij van …


10e boekbespr 3 De Meiroep 1931uitg vdAJC omslag

 

 

Roel Oostra
Roel vertelt over het ex libris voor Nico Bloemendaal. ‘Ik knutselde wel eens wat in elkaar, als het te pas kwam. De andere ex libris was van grafica Fré Cohen, een echte goede kunstenares’. Gevoel voor verhoudingen zal Oostra in zijn eerste professie als banketbakker hebben ontwikkeld, net als de Friese beeldhouwer Hildo Krop, die stadsbeeldhouwer van Amsterdam werd. Banket is tong- en oogstrelend en ook later bij het runnen van de Lawei was grafische vormgeving belangrijk voor gebouw, reclame, van suikerzakjes tot posters.

 

 



Nathan
Nico of Nathan Bloemendaal werd op 8 oktober 1902 in Leeuwarden geboren. Zijn ouders waren Levie (Louis) Bloemendaal (Amsterdam,1886 - Auschwitz,1942) en Judikje Keizer (Leeuwarden,1880 – Auschwitz, 1942). In de jaren twintig verhuisde Nico naar Amsterdam en werd landelijk penningmeester van de AJC, voluit Arbeiders Jeugd Centrale. Deze socialistische jeugdbeweging was in 1918 opgericht door de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij, SDAP en het Nederlands Verbond van Vakverenigingen, NVV.
De SDAP, voorloper van de Arbeiderspartij, was in 1894 opgericht en bestond tot 1946, de op 1 januari 1906 door vijftien vakbonden opgerichte vakcentrale NVV is in 1977 met het Nederlands Katholiek Vakverbond opgegaan in de FNV. De AJC werd in 1959 opgeheven.


10e boekbespr 5 Exl Nico Bloemendaal Fre Cohen

 

Verzet
Bij de AJC ontmoette Nico de niet Joodse Atje Kooistra (1902-1993). Ze trouwden in 1927 in Amsterdam, in 1936 werd zoon Wim geboren, in 1939 dochter Carla. Na opheffing van de AJC in augustus van het eerste oorlogsjaar verhuisde het gezin naar Vierhouten en in 1941 naar Drachten, waar zij tot 1946 bleven. Nico zat in het verzet en bood met zijn vrouw onderdak aan onderduikers. Roel vertelt, ‘Hij was gemengd getrouwd en wilde zijn gezin niet belasten. Nico vroeg of ik iets kon maken om over zijn ex libris te plakken Achter de Meiboom, symbool voor het socialisme, stond de Davidster in een stralende zon. Die moest verborgen worden. Zo kreeg het boek een ex libris met en zonder Davidster.’

 


10e boekbespr 6 Het Volk 25 j. fre cohen

 

Vrij
Na 1945 werd Nico directeur van het bureau van de P.O.D., Politieke Opsporingsdienst Drachten, en tot 1953 rayondirecteur van 'De Arbeiderspers' in Leeuwarden, uitgever van onder meer Het Vrije Volk, eerst geleid door Albert Geerts. Eind 1945 is op het dak van de Tweebaksmarkt 47 een foto* van de redactie met Nico genomen met de slogan Een vrij volk leest Het Vrije Volk, Democratisch Socialistisch Dagblad. Hij was voorzitter van het afdelingsbestuur van de PvdA en zat in besturen van culturele verenigingen in Leeuwarden. Begin 1953 werd Nico directeur bij de Nederlandse Vereniging van Suikerzieken en kort voor zijn dood op 30 november 1962 in Den Haag maakte hij deel uit van de PvdA-fractie van de Haagse gemeenteraad.

Drachten, Leeuwarden, Aldtsjerk, 2017, ©Gerhild van Rooij gerhildvanrooij.nl

U kunt de expositie Joods Ex Libris in Fryslân, bijzonder kleingrafiek t/m 30 januari 2017 bezoeken in Tresoar, botermarkt1, Leeuwarden zie http://www.tresoar.nl

Bronnen
*Leovardia, 1 september 2011, pagina 38
Oral history Roel Oostra
Tresoar.nl
jodeninnederland.nl/id/
iisg.nl