enquete
 
Bekkema
 
warrenhove
 
damhus
 
bewegingscentrum
 
abd pluskrant banner
 
humanitas
 
museumdr8888
 
smelneserfskip
 
meldij
 
rebbers
 
Uitinmedia

 Lindeboom

 

nieuwsbrief sunenz

19e boekbespr. 1 Livias romtedream

1. Cover: Livia's ruimtedroom (2017); € 17.50, 37 pagina's, 250 x 250 mm. ISBN 978-90-8954-9570. Livia's romtedream (2017) ISBN 978-90-8954-970

Nieuw prentenboek
Uitgeverij Elikser van Jitse Kingma uit Leeuwarden geeft romans, (levens)verhalen, poëzie, fabels, spirituele boeken en jeugdboeken uit en verzorgt sinds 2011 prentenboeken van Marianna van Tuinen. Na Ando en de gouden bal (2011)*, De Regenboogdolfijn (2012), Hoger en hoger (2013) volgden De Vuurdiamant en De Fjoerdiamant (2014), De buitenaardse reis van Q en Quinta, De bûtenierdske reis fan Q en Quinta (2015), ook als e-book, Het geheim van de mist, It geheim fan de mist (2016), Livia’s ruimtedroom en Livia’s romtedream (2017). Dat er prentenboeken in het Fries én het Nederlands verschijnen, geeft scholen, grootouders, ouders en kinderen de mogelijkheid de taal te kiezen die het beste bij hen past.


19e boekbespr. 2 M v Tuinen De buitenaardse ill kleurloze meisje

2. Cover: De buitenaardse reis van Q en Quinta (2015), €17.50, 42 pagina's, 250 x 250 mm, ISBN 978-90-8954-7606

Frysk, Steen
Ytsje Steen, voluit Ytsje Frederika Steen-Buwalda (Seisbierrum, 1959) vertaalde de boeken van Marianna van Tuinen. De veelgevraagde vertaalster uit Bolsward doorliep het atheneum met als keuzevak Frysk en ging daarna naar Schoevers in Den Haag. Haar man Johan Steen is onderwijzer. Zelf werkte ze tot 1984 voor een notaris in Marrum. Na de geboorte van twee kinderen zocht Ytsje Steen weer werk en belandde als freelance corrector en vertaalster bij de Afûk. Het leek haar wel wat om eens een boek te vertalen en ze begon met een boek van haar zelf. Andere boekvertalingen volgden waaronder het jeugdboek De koning van Katoren van Jan Terlouw. In haar Friese hertalingen blijft Steen dicht bij de oorspronkelijke tekst, maar buit tegelijk het typisch Friese uit. De teksten zijn in steengoede handen.

 

19e boekbespr. 3 ill e regenboogdolfijn

3. Illustratie uit: De bûtenierdske reis fan Q en Quinta (2015); idem. ISBN 978-90-8954-8540 en als e-book, 65 pagina's, € 7.50. ISBN: 978-90-8954-8444

Dolfijnen
In Van Tuinens kinderboeken is de sfeer bepalend. Ze geeft ruimte om te ervaren hoe groots de wereld is, het water, de aarde, het luchtruim, de kosmos. Haar idee voor De Regenboogdolfijn ontstond na een groepsmeditatie waarbij ze dolfijnen voor zich zag. Met die beelden wilde ze verder. Naar idee van Maggy Tahalele zijn ze naar het Dolfinarium in Harderwijk gegaan om te kijken of daar misschien dolfijnnamen zouden opkomen. Er kwamen dolfijn- en orkanamen terwijl drie dolfijnen stil naar hen lagen te kijken. De auteur had zelfs het gevoel dat de dolfijnen rond haar tafel zwommen toen ze het boek schreef en vormgaf met haar karakteristieke collages. De verwondering van de regenboogdolfijn sluit aan bij hoe kinderen de wereld ontdekken.


19e boekbespr. 4 cover de buitenaardse reis

4. Illustratie uit:  De Regenboogdolfijn (2012) € 15.- 30 pagina's, 310 x 211 mm. ISBN 978-90-8954-420-9, zie 18e boekrubriek voor cover

Lara
De zon schijnt en het regent.
Wie spartelt daar zo mooi?
Dat is Lara, het dolfijntje.
Ze kijkt omhoog.
"De régenboog", roept ze uit.
"Ik spring erin en dan zwem ik in de kleuren!"
"Dat ga ik doen!"
Lara springt en springt, maar de kleuren zijn te hoog.
Het lukt niet.
"Mijn vriendjes kunnen het vast wel," kwettert Lara.
Daar komt er al eentje aan.”

Dit verhaal doet een appèl op het voorstellingsvermogen waarmee de werkelijkheid van het moment samenvalt met de intense regenboogherinnering van je (samen) onderdompelen in de regenboogkleuren. De regenboogdolfijn, De buitenaardse reis van Q en Quinta en het op 17 juni verschenen boek Livia’s ruimtedroom zijn prachtig vormgegeven door Evelien Veenstra

19e boekbespr. 5 plaatje 2 buitenaardsen

5. Illustratie uit: De buitenaardse reis van Q en Quinta

Ruimtereizen
In De buitenaardse reis van Q en Quinta zoekt het nog kleurloze meisje Quinta met Q, een ruimtewezen in een transparante bol, in het door fantastische wezens en dieren bevolkte universum Q’s thuis en ontdekt ze hoe kleurrijk ze zelf is en hoe bijzonder de aarde is. In Livia’s ruimtedroom zoekt Livia thuis op google informatie voor haar spreekbeurt over het universum. De feiten inspireren niet. ’s Nachts droomt Livia: ze vliegt door de kosmos langs planeten met buitenaardse wezens, vreemde, mooie, grappige en griezelige die de vrijheid van de aarde bedreigen. Ze ontdekt dingen die nog niemand weet. De volgende dag vertelt ze hoe je in de ruimte reist. De schoolkinderen willen dat ook. Het thema van de 63ste Kinderboekenweek (4-15 oktober) is: Griezelen, Gruwelijk eng! Livia’s ruimtedroom kent een paar griezelfiguren en -momenten, maar bij Marianne van Tuinen overheerst nieuwsgierigheid die aanzet tot ontdekken.

Aldtsjerk, 2017 ©Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl

* zie
http://pluskrant.nl/nieuws/1656-gerhilds-18de-boekrubriek-marianna-van-tuinen-prentenboeken-en-de-tovernoot-2

Maggy Tahalele,
www.christallin.nl
Ytsje Steen, Sekuer Oersetburo

17e boekbespr 1 schoolpl in ons land koekkoek

1. Boek: De Schoolplaat in ons land met: In sloot en plas (ook ansichtkaart, poster), oorspronkelijke schoolplaat, J.B. Wolters Uitgevers Maatschappij n.v.

Uitgeverij Libre bracht vanaf 2002 een tiendelige boekenserie De schoolplaat uit met telkens een ander thema. De oblong (langwerpig liggend) boeken kregen een harde kaft en stevig papier. Hierdoor kunnen de 302x230x8 mm grote boeken geopend neergezet worden om langer naar de paginagrote, historische schoolwandplaten te kijken als naar prenten. Op de linkerzijden staan schematische tekeningen met 6 tot 15 genummerde onderwerpen uit de schoolwandplaat en een namenlijst, waardoor ook jongeren die kunnen vinden.

17e boekbespr 2 In het bos MA Koekkoek

2. Schoolwandplaat: In het bos, op doek (in boek De schoolplaat: In ons land en ansichtenkaartboek: In ons land), oorspronkelijke lithografische schoolplaat 102 x 78 cm, J.B. Wolters Uitgevers Maatschappij n.v.

Spelenderwijs
In deel 1, In ons land (2002, 2010) belichten twaalf prachtige platen van M. A. Koekkoek diverse biotopen. Ze staan ook in een gelijknamig ansichtenkaartboekje met vier extra schoolplaten: Insecten, Boschvogels, Water- en weidevogels en Vrienden der duisternis. Op de lagere scholen hingen zulke platen tijdens het vak Kennis der natuur in de klas. Meester of juf gebruikte de bijgeleverde handleiding om over de sfeer, flora en fauna te vertellen. Kinderen konden naar de platen kijken zolang die bleef hangen (soms weken of maanden) en wegdromen bij de vergezichten en details die de afgebeelde natuur bood. Ze namen die spelenderwijs in zich op.

 

17e boekbespr 3 MA KII coll Nat Natuurhist Mus Naturalis Leiden

3. Marinus Adrianus Koekkoek bij zijn werk II, foto collectie Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis Leiden

Doorgeven
Hoogbejaarden kunnen de platen van dit aanschouwelijk onderwijs vaak nog voor de geest halen. Dankzij de schoolplaatboekenserie kan iedereen kennis nemen van de tijdloze schoolplaten en erover vertellen. Boven de schematische tekeningen staan de op de originele teksten voor onderwijzers gebaseerde toelichtingen. Over Marinus Adrianus Koekkoek II geeft het boek weinig informatie. Hij is op 29 januari1873 in Amsterdam geboren en overleed daar op 30 mei 1944. Zijn overgrootvader Johannes Hermanus Koekkoek (1778-1851), grootvader Hermanus Koekkoek (1815-1882), vader Willem Koekkoek (1839-1895) en zijn broer Hermanus Willem Koekkoek (1867-1929) waren ook schilders.

 

17e boekbespr 4 Koekkoek Naardermeer

4. Naardermeer, poster (idem op cover ansichtenkaartenboekje In ons land en in boek: de schoolplaat).

In ons land
M.A. Koekkoek schilderde landschappen, stalinterieurs en pluimvee en was twintig jaar verbonden aan het (Rijks-)Museum voor Natuurlijke Historie (nu Naturalis) te Leiden. Hij maakte daar wetenschappelijke tekeningen van planten en dieren. De kunstenaar ontwierp 36 schoolplaten, twee series van twaalf aquarellen voor het vak Kennis der natuur. Eerst de tussen 1915 en 1927 geschilderde serie In ons land: Het Naardermeer; In de weide; In sloot en plas; Zoetwatervissen; In de Noordzee; Wintervogels; Aan het strand; In het duin; Bij de ruïne; Aan de rivier; Op de heide en In het bosch. Ze kregen handleidingen van J.W. Boerman en K.H. Knip. In 1931-32 ontstond Koekkoeks herziene versie (Wintervogels werd Vogels in de winter, bosch werd bos) en schreven L. Dorsman, K.M. Knip en A. Melink de handleidingen.

 

17e boekbespr 5 schpl buiten ons l. koekkoek

5. Te midden bvan sneeuw en ijs, serie Dieren in hun omgeving op omslag boek: de schoolplaat Buiten ons land, or., wandschoolplaat, papier op linnen, 70 x 103 cm, J.B. Wolters

Buiten ons land
Het drietal schreef ook de handleiding voor Koekkoeks in 1924-1925 geschilderde schoolplatenserie Buiten ons land: Bewoners van de Karpaten; Te midden van sneeuw en ijs; In een Duitsch bergwoud; In het gebied van de Boven-Nijl; Aan de rand van de Kalahari; Onder de dadelpalmen; Noord-Amerikanen woudbewoners; In het Braziliaansche oerwoud; In de Syberische vlakte; Op Borneo; In de Rimboe en Uit de Australische dierenwereld. Hiervoor bestudeerde Koekkoek leeuwen, giraffen en zebra’s in het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie.

 

17e boekbespr 6 Insecten krt id. Insecten vogels

6. Insecten, ansicht in: In ons land, (idem in boek: de schoolplaat Insecten en vogels).

Monument
Naast de schoolplaatboeken In ons land en Buiten ons land zijn er twee delen Vaderlandse Geschiedenis; Volle leven zomerhalfjaar; idem winterhalfjaar; twee delen Nederland in Woord en Beeld; Ambachten en Bedrijven; Vogels en Insecten, Ansichtenkaartenboekjes In ons Land en Het volle leven (zonder inleiding of platentitels) en A2-posters Het Naardermeer; In het bos; In de weide; In sloot en plas en Strand.* Het geheel vormt een monument voor de schoolplaat als cultureel erfgoed, het aanschouwend onderwijs, de (resterende) natuur en nodigt uit om binnen en buiten te kijken.

Leeuwarden, Aldtsjerk, 2017, ©Gerhild van Rooij

*Verkrijgbaar bij boekhandels of rechtstreeks bij uitgever Libre, www.libre.nl
Schoolkaartboek € 11,95; Ansichtkaartenboek € 8,95; A2-poster € 12,95

Zie:
Pluskrant.nl
: Gerhilds 144ste Kunstrubriek, Heeringa’s Schoolplatenmuseum Yn’t Bûthûs 1,
Gerhilds 145ste Kunstrubriek, Schoolplatencollectie Piet Heeringa 2
schoolplatendeinum.nl
https://www.youtube.com/watch?v=G9kdRBwu9_Y
“In Sloot en Plas" (Koekkoek) in Nationaal Onderwijsmuseum, Rotterdam (21.03.2011-08.01.2012), Scenario, samenstelling: Nationaal Onderwijsmuseum, Sarah-Jane Earle, Tijs van Ruiten & Jacques Dane. Stem: Paul Westerhof, Ontwerp, animatie Harold Houdijk/Asteroids.

14e boekbespreking 1 Helmert woudenberg foto G. v. Rooij

Helmert Woudenberg. Foto Gerhild van Rooij

In Stadsschouwburg de Harmonie lijkt de bovenste zaal een torenkamer. Er staan twee tafels met een flesje drinken. Aan de ene kant leidt een ‘spookjesspeelman’ met wit haar met zijn accordeonspel de sprookjes in. Naast de andere tafel met geordende kaartjes staat een rijzige man met vorsende blik, zeer aanwezig. Zo herinner ik me Helmert Woudenberg ook uit zijn (spraakmakende) rollen bij Werktheater, Toneelgroep Centrum, in films en op tv. Deze dinsdagmiddag, 28 maart, speelt de acteur, verteller, toneelschrijver, regisseur zijn sprookjesvoorstelling: Diep in het woud verscholen voor 12+, die op 26 januari 2014 in het Aureolustheater in première ging (toen met de Poolse accordeonist Piotr Ragno). Het is ruim twintig keer uitgevoerd.*


14e boekbespreking 2 Don Munzer foto G. v. Rooij

Don Munzer, accordeonist.Foto Gerhild van Rooij

Erfgoed
De Amerikaans-Nederlandse Don Munzer speelde Balkandansen, Hongaarse en Klezmer liederen, klanken als van een Romabandje, marsen en meer. Muziek als snoer waaraan Woudenberg juwelen rijgt, kleurrijke sprookjes met helden, heksen, blinde nonnen, menseneters, prinsessen, schone vrouwen, padden, wondervogels, raadsheren, terugkerende soldaten, sluwe lieden, boeren, geliefden en bomen tot in de hemel, en dat in telkens negentig seconden en 273 lettergrepen. Woudenberg vertelt niet alle 64 sprookjes om een wereldrecord te vestigen, maar als keuze, een reis naar binnen zoals kan in theater, sprookjes en boeken. Mijn (groot)ouders leefden mij voor dat het vertellen van sprookjes, mythes of parabels uit verre landen en vervlogen tijden iets is voor het leven. Als familiesieraden draag ik ze mee. Woudenberg legde er een paar bij.


14e boekbespreking 4 Helmert woudenberg promofoto

Helmert Woudenberg, promofoto.

Cyclus
Sprookjes spiegelen ook in klein bestek de wereld waar het past. Ze flonkeren om er open minded, met aandacht naar te kijken voordat ze, gedragen op de wind van adem, klinken en in gedachten oplossen, verinnerlijken. De verteller roept beelden en figuren op die even aanwezig zijn en dan rustend in andere harten afwachten hoe alles zich op de eigen tijd ontvouwt, herstelt. Zo waaieren ze opnieuw vol hartstocht uit, een stem hertaalt ze op de juiste tijd. In sprookjes staan wezens, dieren en personages voor gevoelens, wensen, structuren, wetten en mythen. Ze geven een vergezicht of inzicht, een leidraad of ijkpunt. Wie sprookjes meedraagt, kan relativeren zoals Woudenberg.


14e boekbspreking 5 Woudenberg Munzer muziek foto G. v. Rooij

Helmert Woudenberg. Foto Gerhild van Rooij

Elementen
In pseudo-Russisch-of-Oekraïens voert hij een vuurman, waterman, luchtman en aardeman op. Met één overheersende kwaliteit - die ook, gedreven, open of soepel denkend en in rust geworteld genoemd kan worden - kunnen ze niet verder ontwikkelen. Als ze hun kwaliteiten bundelen, kunnen ze als groep en persoon verder. Bij iedereen overheerst wel een energie, maar wanneer energieën (elementen) samenkomen, ben je tot veel meer in staat en in evenwicht. Woudenberg ontwikkelde daar een acteer- en regiemethode voor die hij beschreef in zijn (herdrukte) boek Vuur, Water, Lucht & Aarde, Handleiding voor acteren.


14e boekbespreking 6 v links Munzer Woudenberg publ foto GvR

Helmert  Woudenberg. Foto Gerhild van Rooij

Wending
Zijn sprookjesfiguren voert hij als elementen ten tonele, zonder attributen, of het zouden zijn handen moeten zijn. Zoals op: https://www.youtube.com/watch?v=nuKXu_YZDwc Wij, luchtig publiek, trekken kaarten die voor luchtsprookjes staan. Ik krijg de slimme koningin: een man komt met zijn koe bij de herberg, hij mag de koe aan de wagen van de herbergier binden. ’s Nacht wordt een kalf geboren, de herbergier eigent zich het kalf toe dat aan zijn wagen is geboren. De koning-rechter geeft hem gelijk. De slimme koningin geeft de man een zin die de koning een spiegel voorhoudt. Welke verklap ik niet, maar de koning herziet zijn oordeel dankzij haar creatieve energiestroom (lucht), die verstarde energie oplost.

Woudenberg stelt dat toneelspelen niet bestaat, wel de vier-eenheid kijken (aarde), praten (lucht), luisteren (water) en de noodzaak om te doen wat je doet (vuur). Zo naturel speelt hij ook. Zijn filosofische elementen-theaterboek, met praktijkvoorbeelden. wordt gebruikt voor toneel, cursussen improviseren en door therapeuten voor cursussen gedragstherapie.
Leeuwarden, Aldtsjerk, ©Gerhild van Rooij

*herhaling: zaterdag 29 oktober 2017, 20.30 uur, Stadstheater, Velperbinnensingel 10, Arnhem

Woudenberg over toneel en elementen op:
https://www.npo.nl/nachtzoen/17-04-2012/POW_00440620
Speellijst nieuwste solovoorstelling Het vierde gezicht:
http://toneelgroepjanvos.nl/events/categorie/helmert-woudenberg/het-vierde-gezicht/lijst/

14e boekbespreking 7 cover Helmert W. boekHelmert Woudenberg. Vuur, Water, Lucht & Aarde, Handleiding voor acteren. Amsterdam Uitgever IT & FB, ISBN 9064035091

 

  16e boekbespr 1 GRID bind vb. W vd Hulst jr gvr kopie

GRID Bindvoorbeeld met schoolplaten Willem G. van de Hulst (foto auteur)

De eerste boekrubrieken* waren gewijd aan de Utrechtse oud-hoofdonderwijzer en schrijver W.G. van de Hulst Sr. (1879-1963) die meer dan honderd boeken schreef, waarvan een deel geïllustreerd door zijn zoon Willem Gerrit (G.)van de Hulst. Deze kunstschilder, beeldhouwer, illustrator en ook kinderboekenschrijver, is waarschijnlijk op 4 juni 1917 in Utrecht geboren. Toen hij op 89-jarige leeftijd op 27 juli 2006 in Nieuwersluis overleed, liet hij als kunstenaar een groot oeuvre na. Naast de voor zijn vader geïllustreerde boeken, schreef en illustreerde hij zelf 44 boeken, een deel onder pseudoniem Roelien E. Noor of Gerrit Hulst. Daarnaast was hij medeauteur van andere boeken en verschenen zes titels in Engelse vertaling in Canada en negen in het Duits.

 16e boekbespr 2 luister kijk leesboek winter

Boekomslag van Van de Hulst jr

Luister, kijk, lees
Zijn luister-kijk-leesserie over landschap en jaargetijden verscheen bij Samson Leersystemen, Alphen aan den Rijn, met bij elk jaargetijde een ‘ouderwetse’ geluidsband (luister), schoolplaat (kijk), en voor alle leerlingen een 32 of 34 paginagroot boekje van 20 x 20 cm (lees). De eerste twee drukken van herfst in het bos 1, winter in het weiland 2, voorjaar aan het water 3 en zomer aan zee 4 verschenen in 1972, in 1980 bij Paideia Press in Engelse vertaling. Zwart-wit flora- en faunatekeningen uit de langwerpige schoolplaat met per seizoen een andere achtergrondkleur sierden de omslag. Op die ca. 120 cm brede schoolplaat stond diezelfde flora en fauna in de natuurlijke omgeving in kleur.

 16e boekbespr 3 WG vd Hulst jr herfst1 gvr kopie

Uitgevouwen seizoensschoolplaat Winter, Vande Hulst jr, GRID boekbindvoorbeeld

Aanschouwingsonderwijs
In de negentiende eeuw waren schoolplaten voor aanschouwingsonderwijs een vernieuwende methode om lessen te ondersteunen. De platen werden naar tekeningen, schilderijen of aquarellen gemaakt met als onderwerp het dagelijks leven in en om ons huis, landbouw, veeteelt en veel meer. Ze hingen op linnen of karton geplakt in de klas. De oudste uitgegeven schoolplaten uit 1860-1870 waren van de Utrechtse onderwijzer-illustrator Hendrik Jan van Lummel (1815-1877). Al snel vroegen uitgevers andere illustratoren om ook schoolplaten te ontwerpen. Beunink, Dijkstra, Gabriëlse, Isings, Jetses, Koekkoek, Mathy, het Vrije Stel Onderwijs en Ykema maakten historische, aardrijkskundige, Bijbelse of botanische schoolplaten.

 16e boekbespr 4 WG vd Hulst jr Winter2 gvr bkopie

Seizoensschoolplaat Herfst, Van de Hulst jr, GRID boekbindvoorbeeld

Gorredijk Groningen
In Museum Opsterlân zijn er naast de overbekende Aap-Noot-Mies-leesplank en -plankjes in het leslokaal, bijbehorende Ot en Sien-schoolplaten en andere platen over regionale geschiedenis, ambachten en industrie, zoals zuivel. Deze platen staan bij velen in het geheugen geëtst. Ook in GRID, Grafisch Museum in Groningen, zijn schoolplaten. Daar demonstreerde een gids, die werkzaam was geweest in de grafische industrie, druk- en zetmachines, tegelijkertijd vertellend over de geschiedenis van drukken, inkten, letters en papier en hoeveel tijd het vroeger kostte om een regel, pagina, boek of plaat te maken en te drukken. Het werd zichtbaar en hoorbaar: elke machine heeft zijn eigen ritme en geluid.

 16e boekbespr 5 in GRID

GRID-deskundige vertelt over grafisch erfgoed.

Grafisch erfgoed GRID
Bij de afdeling boekbinden stonden weer andere machines en lagen diverse daar gebonden boekjes, waarvan één met opvallende omslag. Milieubewust, was resterende drukinkt met verschillende kleuren naar alle kanten over het karton ‘afgeveegd’ met fraai effect. De uitgeklapte pagina’s herkende ik meteen: seizoensschoolplaten van Willem G. van de Hulst, als een harmonica in zevenen gevouwen. Dit voorbeeldbindboek, dat met de lente begint, spreekt jong en oud aan.

 16e boekbespr 6 WG vd Hulst jr Voorjaar3 gvr

Omslagvoorbeeld en voorjaarsplaat, Van de Hulst jr in GRID.

Schoolplaten
Jaren geleden speelde TOTheater in onder meer Natuurmuseum Dokkum, Tresoar (Leeuwarden), Van Haren Museum (Heerenveen), Museum Stedhûs Sleat (Sloten) en Museum Opsterlân in Gorredijk het door mij geschreven en geregisseerde cultureel theatererfgoed Aa Be. Dit stuk sloot aan bij Haneboeken, leesplanken, schoolplaten en cartouches op historische landkaarten van de musea. Waar we ook speelden, in Friesland of daarbuiten, we hoorden elke keer hoeveel schoolplaten losmaakten.

Gorredijk, Groningen, Aldtsjerk, 2017 ©Gerhild van Rooij
http://www.gerhildvanrooij.nl

Met dank aan GRID, met permanent de grafisch erfgoedexpositie en Hendrik Nicolaas Werkman, en de tijdelijke expositie tot 17 september Papier ontvouwd. Groningers en hun papier en een GRID-wand, zie http://www.gridgroningen.nl/bezoek/


Foto’s 1, 3 t/m 6 Gerhild van Rooij

Bronnen

http://www.museumopsterlan.nl
http://www.onderwijsgeschiedenis.nl
Andries Hibma, www.wgvandehulst.com/

*Gerhilds 1ste en 2de boekrubriek: Schoolmeester-schrijver W.G. van de Hulst, 8.9.2015;
Essay over W. G. van de Hulst van Onno Blom, 13.9.2015

 13e boekbespr. 1 Het huis van Kat en Muis boek

 

Tekeningen van 24 noordelijke illustratoren van VOIC, Verenigde Oostindische Inkt Compagnie, hangen tot 18 april in de Poortstraat in het UMCG tegenover het Beatrix Kinderziekenhuis. Enkele illustratoren bezochten na de opening 8 maart zieke kinderen die niet uit bed konden komen en gaven hen het boek. Nu wijzen kinderen ouders op verstophoekjes en andersom. Enthousiast, ernstig, glimlachend roepen ze: “Ik heb hem” of “Daar”.

13e boekbespr. 2 Het huis van Kat en Muis in GRID

Afleiding
Een moeder zegt: “Dit wandje is zo’n fijne afleiding. Als we rondlopen om conditie op te bouwen, kijken we altijd. Sem is hier bijna een maand.” Met zijn stoere zwarte schoenen, waarop in neongroene veters een grafisch kruisje oplicht, zou de Amelander jongen zo uit zijn favoriete door een fiets gedomineerde zwartwit-tekening gestapt kunnen zijn. Het door Ruurd de Boer DBDdesign speels vormgegeven boek Het huis van Kat en Muis, Kat zoekt muis, maar in welke kamer is hij? met aansprekende omslag van Gewoon Jelle/ Jelle F. Post. Kinderboekschrijver Tjibbe Veldkamp, alias Kat, mist in de twee paginagrote kamers steeds muis en vraagt telkens ‘Of ben je misschien in … ?’ als houvast om weer een kamer met andere stijl en sfeer te doorzoeken.

13e boekbespr. 3 Sem de Jog in UMCG Fgvr

Links Sems favoriete tekening de hal van Nicolette Wever. Hij wijst naar een kok in de keuken van John Croezen. Foto ©Gerhild van Rooij

Kats huis
In het poppenhuis voorin is al zichtbaar dat kat en (voor-)lezers van jong tot jong gebleven een fantastische zoektocht wacht naar vijf muizen per kamer. Ze gaan op in kleuren en lijnen, voorwerpen, meubels, ruimtes en uitzichten als een grote boom voor Marjolein Uithams balkonkamer of het riante vergezicht uit Jan Eykenaars bibliotheek met leesstoel onder een schilderij van een lezende oude heer. In Erik Wielaerts traditionele huiskamer kijken kinderen op telefoon of afstandsbediening en aan het eind zien ze vanaf de bank met moeder op het led-scherm dat de kamer domineert Meneer den Uil uit De fabeltjeskrant en slaapt muis in de poezenmand.

13e boekbespr. 4 kat muis willem kolvoort

Terras, Willem Kolvoort

Katje
Machtelt de Vries tekende infographics van een vingerkatje dat iedereen kan maken. GRID, Grafisch Museum in de stad Groningen, bood in Kindermaand 2016 kinderen voor een speurtocht aan naar verstopte pagina’s. Met hun vingerkat doorzochten ze het museum en kregen aan het eind het nieuw uitgekomen boek. Ze reisden van de geheime duivenwereld met Herman Roozens duiventil tussen rode dakpannen naar Nico Visschers torenkamer met schatkist, muziek en speelgoed en van het geheimzinnige dak van Meinte Strikwerda met schoorstenen als monumentale torens naar Corien Bögels overvolle zolder waar van alles gebeurde.

 

13e boekbespr. 5 Martijn Fernhout voorraadkamer

Voorraadkaart, Martijn Fernhout

 Variatie
In Angelique Boters sprookjeslogeerkamer ligt krokodil onder het bed, slaapt leeuw in de kast, hangt koala aan het hemelbed en vliegt papegaai rond. Geertje van der Zijpps lichte serre is kleurrijk, John Croezens keuken met vier koks echt komisch. Matty de Vries geeft onderaardse gewelven prachtig weer, links bijna abstract, rechts met ladekast figuratiever. Haar muizen hoef je niet te zoeken. Nicolette Wever geeft in haar hal in zwart wit elk voorwerp ruimte, in Martijn Fernhouts voorraadkamer, ook in zwart wit, staan wijn en meel, in Tom Meijers kelder staan gereedschappen, bijl, hakhout, schoonmaak- en verfmaterialen en hangt een bokshandschoen. Ideale muizenplaatsen met ook voorwerpen uit oma’s tijd waarin muizen de raarste toeren uithalen.

Beweging
Sieger Zuidersma tekende het observatorium voor maan en sterren met een professor-onderzoeker. In Carlien Dubbens speelkamer met hobbelpaard, treintjes en Jan Klaassen en Katrijn in de poppenkast danst een muis op het slappe koord met de lampion en zijn poppen karakters. In Gerard de Groots badkamer slingert van alles en in de eetkamer van Fans Le Roux valt melk om, staat de hond naast de omgevallen afvalemmer en kruipt een muis door de kaas
. Muizen kruipen ook in Marianne van Voorns portretgalerij met schilderijen en beelden van dieren als boef, dame of met onderscheidingen behangen militair.

 

13e boekbespr. 6 Sem en moeder in UMCG f GvR

Sem en Carolien de Jong zoeken muizen in de kinderkamer van Myriam Berenschots, onder kelder Tom Meijer. Foto ©Gerhild van Rooij

 

13e boekbespr. 7 slaapkamer f GvR

De slaapkamer van ... Foto ©Gerhild van Rooij

 

Vergeten
Christian Heydenrijks trap is een prachtige grafische plaat in roden, wit, grijs en een vleug oranje en suggereert veel ruimte met piepkleine muizen. In Myriam Berenschots kinderkamer in collagetechniek kijken ze naar de rij ontroerende kinderprinsen. Eén geeft een roos groter dan hijzelf aan de sprookjesprinses. Het meest poëtisch is Monique Beijers slaapkamer. Op de muur papa, een getekende ooievaar die een muis zie en achter het kind dat met haar hond op bed zit, valt maanlicht uit een raam als een Japanse prent. De figuren zijn herkenbaar, ook op
Willem Kolvoorts terras waar komische insecten en vogels met grote ogen naar elkaar en de wereld kijken. Het huis van Kat en Muis (€ 8,- in UMCG) van de VOIC en Tjibbe Veldkamp is een boek om even alles te vergeten, vooral dankzij alle platen met eigen sfeer.

Noord-Nederland, ©Gerhild van Rooij
www.voic.nl

15e boekrubriek kb 1 en toen de stijl

Joost Swarte, En toen De Stijl, kunsthistorisch prentenboek

In 2017 wordt de honderd jaar jonge kunststroming De Stijl in Drachten en vele andere met De Stijl verbonden plaatsen in Nederland uitgebreid onder de aandacht gebracht. Museum Dr8888 en Stichting Van Doesburg-Rinsemahuis houden museale tentoonstellingen, lezingen, (virtuele) rondleidingen en andere activiteiten. En er zijn vele publicaties rond De Stijl verschenen, waaronder het informatieve kunsthistorische prentenboek En toen De Stijl over Theo van Doesburg, Vilmos Huszár, Bart van der Leck, Gerrit Rietveld, Bauhaus, J.J. P. Oud, Ko Verzuu, Joaquin Torres Garcia, Piet Mondriaan en Piet Zwart. In deze uitgave van Leopold Amsterdam en Gemeentemuseum geeft Joost Swarte - die een patent lijkt te hebben op de vertaalslag van de volwassen wereld naar de kinderwereld - letterlijk en figuurlijk een helder en humoristisch beeld van de kunststroming De Stijl.

 

15e boekrubriek kb 2 JS TheoVanDoesburg

Joost Swarte, Van Doesburgs atelier in En toen De Stijl

Ideaal
Swarte laat zien hoe de tien kunstenaars, architecten en ontwerpers die deel uitmaakten van De Stijl of erdoor werden beïnvloed in hun ateliers werkten. In die ruimte staan ook hun iconische werken. Op de bladzijde naast elke ateliertekening staat een kleine samenvatting en interviewt de staande kat-journalist-stripfiguur de kunstenaar. Deze vraagt waarom de leden van De Stijl begin twintigste eeuw de kunst wilden vernieuwen? Omdat die achterliep bij hun moderne tijd. In plaats van alsmaar de werkelijkheid te kopiëren, wilden de kunstenaars en ontwerpers kunst, gebouwen, interieurs, speelgoed en meubels met rechte lijnen en rechthoeken in rood, blauw en geel, soms ook zwart, wit en grijs. Het prentenboek is een mooie en doeltreffende handleiding om deze werken te bekijken. Achterin staan de titels van alle afgebeelde objecten, kunstwerken, straatmeubilair, reclame, meubels en gebouwen en hun jaar van ontstaan.

Bundelen
De ideeën over deze nieuwe kunst in een nieuwe wereld stonden in het in 1917 opgerichte tijdschrift ‘De Stijl’, dat in een oplage van 100 verscheen. Volgens de baanbrekende kunstenaar en ontwerper Theo van Doesburg zou de gevoelige kunstenaar verdwijnen omdat hij en de andere kunstenaars van De Stijl de kunsten definitief gingen veranderen: eenvoudige vormen in rood, blauw en geel, was de nieuwe schoonheid. In zijn atelier staat hij bij een kubistisch blokkenmodel en houden hij en zijn medewerker Cornelis van Eesteren een rode, gele en blauwe kleurkaart vast. Zijn abstracte schilderijen hangen aan de muur en de vrouw die piano speelt is zijn vriendin Nelly van Moorsel, die bij de Duitse en Nederlandse Dada-tournees in 1922 en 1923 (ook in Drachten), met Theo van Doesburg, De Stijl-kunstenaar Vilmos Huszár en Dada en Merzkunstenaar Kurt Schwitters optrad en avantgardistische muziek speelde, zoals een mars voor een krokodil.

15e boekrubriek kb 4 detail de zaaier Theo van Doesburg 155

De Zaaier, een detail van het glas-in-loodraamontwerp De grote pastorale van Theo van Doesburg dat links voor in het atelier van Theo van Doesburg is afgebeeld.

Drachten
Doesburgs glas-in-loodraamontwerp De grote pastorale voor de voormalige Winterlandbouwchool in Drachten (uit 1922) hangt ook in het atelier. De zaaier uit dit raam vorm het logo van het Museum Drachten. Ouderen en jongeren die dit boek van Schwarte lezen zullen het meteen herkennen. Je ziet bij het atelier van Vilmos Huszár dat hij het vignet voor De Stijlontwerp en door de deur zie je zijn beroemde sigarettenreclame Dame Blanche. Op de muur is de vooraan in het atelier staande mechanische danser geprojecteerd, die vele hoekige houdingen kon aannemen wanneer de kunstenaar tijdens optredens in de Dadatournee de knoppen onder dit beeld te bewoog. Er is veel meer herkenbaars, ook bij de andere kunstenaars. Voor wie bekend is met de werken van deze kunstenaars en kunststroming is het geestige boek van Swarte een feest de herkenning, voor anderen is het de ideale kennismaking met het werk, de werkwijze en het gedachtengoed van De Stijl en een inspiratie voor museumbezoek. Eke school zou dit boek van nog geen tien euro in de boekenkast horen te hebben, omdat het mede door de stripvorm zo toegankelijk is. Dit meesterwerk vol iconische kust is een kijkboek, voorleesboek en leesboek en inspiratie voor museumbezoek.

Drachten, Aldtsjerk, 2017, © Gerhild van Rooij

Zie http://joostswarte.blogspot.nl/2017/02/joost-swarte-tekent-kinderboek-en-toen.html
https://www.stripwinkelblunder.nvan

12e boekbespreking 1 Walsh present Am. Bookcentre

Hannah Elisa Walsh in American Book Centre Amsterdam

Hannah Elisa Walsh is het pseudoniem voor de in 1958 in Friesland geboren Hannah Elisabeth Walstra-Hoogeboom. Zij woonde vanaf haar achttiende bij haar familie in Chicago in Lake Bluff. Weer terug in Nederland, volgde ze een docentenopleiding geschiedenis én voltooide ze de kunstacademie-opleiding schilderen en monumentale vormgeving. Op middelbare scholen gaf ze les in (cultuur)geschiedenis, aardrijkskunde, persoonlijke, maatschappelijke en esthetische vorming, ontwikkelde cursussen en workshops en exposeerde in binnen- en buitenland. Zij woonde een tijd in Ierland en woont nu in Hurdegaryp waar ze met beeld en tekst werkt.

12e boekbespreking 2 t.code wit e walsh

 

Broken inside, gemengde collagetechniek, © Hanna Elisabeth Walstra, van 4 maart t/m 5 april te zien (donderdags, vrijdags en zaterdags van 14 tot 17 uur. Van Sminiaweg 70, Aldtsjerk; zie www.gv-artgallery.nl

Mensen
Als wereldburger brengt zij een deel van het jaar door in het warmere Zuid-Europa, jarenlang in de Algarve (Portugal), tegenwoordig in Auzances, regio Creuse Limousin (Frankrijk), altijd bij natuurgebieden. Ze krijgt er ideeën voor boeken, illustraties of beeldend werk. De omgeving, verhalen en reacties van mensen, onder wie expats, inspireren haar. Zij observeert om haar personages levendig te beschrijven. Voor haar recente roman vroeg ze zich af wat er omgaat in mensen die zich op het gebied van terreur begeven en hoe ze dit in een verhaal kon plaatsen. Hoe ze meerdere vormen van terreur in verschillende tijden, omstandigheden en locaties bijeen kon brengen. Het werd een roman die in vele landen speelt en waarin de voorbereiding van terreuracties niet werd opgemerkt door de omgeving en hoe de nasleep van zulke acties bij daders en de nabestaanden van slachtoffers in ander perspectief kwam te staan. Ook bij de generatie die destijds niet besefte wat er werkelijk gebeurde.


12e boekbespreking 3 H E Walstra broken inside v binnenalles stuk

Roman Terreurcode Wit, Hanna Elisa Walsh

Roman
In Terreurcode wit, terreurbeweging de Dageraad van de Ware Islam en het gifbolletje kunnen bijvoorbeeld klasgenoten, docenten, sociaal werkers en de families met verschillende achtergrond, cultuur en levensvisie zich helemaal geen voorstelling maken van wat bij wijze van spreken onder hun neus plaatsvindt. Waarom trekt toekomstig terrorist Samir zich terug om waardigheid te vinden als lid van een terreurbeweging? Hoe kan hij in zijn eigen val trappen met dodelijke afloop.

 

12e boekbespreking 4 verloren generatie E Walsh


Actueel
Het onderwerp radicalisering sluit aan bij de actualiteit anno 2017. Radicalisering wordt via vele media op afstand beleefd en raakt ook wie er (nog) geen deel aan heeft. Walstra zet lezers van deze roman uit 2016 aan hierover na te denken om verbinding te zoeken en alert te blijven. Op haar verzoek heeft het boek 329 pagina’s met een groter lettertype, speciaal voor ouderen en slechtzienden. De roman is even toegankelijk als haar eerste roman Verloren generatie uit 2014, waarin ze tweede generatiemeisje Lotte plaatst tegen de achtergrond van studeren in de door veel werkloosheid uitzichtloze jaren ’80. Haar Joodse ouders konden hun oorlogstrauma’s niet verwerken, waardoor Lotte in relaties met leraar Marc en de Amerikaan Kenneth belemmerd wordt. Net als in Terreurcode wit is er naast autoriteitsproblemen de onmacht om elkaar te begrijpen, maar ook humor, zelfspot, liefde en muziek als helende factor, waardoor beide boeken vlot lezen.


12e boekbespreking 5 Walsh T organ. the dawn

Terror-organisation, vertaling van Terreurcode Wit, Hanna Elisa Walsh 2016

 

Internationaal
Terreur en oorlogen brengen nog steeds vergelijkbare trauma’s voort, die zelden binnen een generatie zijn op te lossen, een internationaal gegeven. Terreurcode wit is op 22 januari 2017 in toegankelijke Engelse vertaling: Terror-organisation the Dawn of the True Islam and the real IRA als paperback gepresenteerd in de American Bookshop Centre in Amsterdam. Walsh zal op woensdag 15 maart, 15 uur in GBV, Van Sminiaweg 70, Aldtsjerk uit haar boeken voordragen en over het paardenboek waaraan zij werkt vertellen en er is werk te zien van haar in de expositie Vrouwelijkheid door de eeuwen heen.

Hurdegaryp, Amsterdam 2017 © Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl

Genoemde romans
Van Hannah Elisa Walsh (pseudoniem van Hannah Elisabeth Walstra-Hogeboom)
Verloren generatie, Leeuwarden, Elikser B.V. Uitgeverij, mei 2014, 289 pagina's, 2.5x21x14.5 cm, 428,00 gram, Nederlands ISBN 978-90-89546234 € 18,50

Terreurcode wit, terreurbeweging de Dageraad van de Ware Islam en het gifbolletje, Uitgever Brave New Books, april 2016, 329 pagina’s, Paperback € 25,99, Ebook € 14,96, ISBN 978940213407


Terror-organisation the Dawn of the True Islam and the real IRA (Terreurcode wit, vertaling Hannah Elisa Walsh), Soesterberg, Uitgeverij Aspekt (internationaal), februari 2017, 178 pagina’s, Toegankelijk Engels. Prijs € 16,95. ISBN 9463380965
NB Te verkrijgen in Nederland bij de eigen boekhandel of bij bol.com, Bruna, AKO, Libris Boekenservice en voor de wereldmarkt via Amazon.com, www.abc.nl voor meer titels en informatie zie: www.elisabethwalstra.nl, www.gbv-artgallery.nl